510 Car... ZumPrr, 
stertium (50000 num. aur:) ex immensis opibus relictum praedicant, teste 
Tacito Annal. XII, 22. Jure damnatis noli dubitare quin nihil aliud re- 
lietum sit, quam quo misere vitam proferrent. Necdum Dio Cassius de 
militari custodia deportatis apposita dieit, quae tamen posthac fere fuit. 
Insulae quoque aliae aliis immitiores ac desertiores erant, quae pro modo 
poenae eligebantur ab Imperatore, cuius solius haec potestas fuit. Tri- 
stissimae omnium Pandataria, Planasia, Amorgus, Donusa, Trimerus, Cer- 
cina, Gyarus, Seriphus erant (!). Liberis partem bonorum concedi Iecti 
omnes (?) aeguum censent, modo ne eorum bonorum, quae scelere parta 
sint (?); sed quota pars aequa sit nemv certo definit, quia id ad Impe- 
ratoris elementiam aut severitatem pertinere existimatum est. Ultra di- 
midium non fere concessum esse liberis e lege 1 $.3 tit. de poenis patet 
atque hoc ipsum in exemplis liberalitatis Marci Imperatoris refertur a Ca- 
pitolino in vita Marci c. 26. Hadrianum quidem proseriptorum liberis 
duodecimas bonorum concessisse tradidit Spartianus in Hadr. c. 18. 
Ceterum docet Ulpianus 1. 6 Dig. de interdietis (XLVII, 22) et 1. 
2 Dig. de poenis (XLVIII, 19) deportandi ius non habere praesides pro- 
tinciarum, licet praefecto urbis (salva tamen provocatione ad Imperato- 
rem) datum sit: illos autem iubet, si quem in insulam deportandum pu- 
tent, principi seribere, missa plena opinione, ut princeps ipse aestimet 
sequendane sit sententia. Nihil in Digestis de senatu, nihil de praetori- 
bus Romae quaestiones exercentibus legimus, neque tamen propterea exi- 
stimare debemus, eorum ita imminutam fuisse iam Hadriani et Antonino- 
rum aetate potestatem. Immo Plinius minor, qui sub Traiano scripsit, 
locis supra allatis minime dubitat de senatus summa puniendi potestate, 
nec mihi persuadeo praetoribus iam tum exercendarum legum potestatem 
ademptam esse: tantum censeo et senatusconsulta et praetorum condem- 
nationes capitales prineipis confirmatione eguisse. 
Alter gradus poenarum est quo nec civitas Romana nee bona amit- 
tuntur, in humilioribus fustigatio aut in opus publicum damnatio, sive ad 
tempus, sive in perpetuum, in honestioribus interdictio Italiae aut certae 
(') Vide Savilium ad Taciti Hist. I, 2. 
(?) Veteres dico, quorum fragmenta in Digestis composita sunt. 
(°) Vide 1.7 8.4 Dig. de bonis damnat. (XLVII, 28). 
