﻿über den über de officio proconsulis. 309 



suo rescripsit, addita ratione, quod [in eum] in quem quis invitus testimo- 

 niiiiii dicere non cogitur, in eum nee torqueri debet. 



Servum rnariti in Caput uxoris posse torqueri, divus Traianus Servio 

 Quarto rescripsit. 



Item Mummio Lolliano rescripsit, damnati servos, quia desierunt esse 

 ipsius, posse in eum torqueri. 



Si servus ad hoc erit manumissus, ne torqueatur, dummodo in caput 

 domini non torqueatur, posse eum torqueri divus Pius rescripsit. 



Sed et eum qui cognitionis suseeptae tempore alienus fuit, licet 

 postea rei sit effectus, torqueri in caput posse divi fratres rescripserunt. 



Si quis dicatur nullo iure emptus, non prius torqueri poterit, quam 

 si constiterit venditionem non valuisse. et ita imperator noster cum divo 

 patre suo rescripsit. 



Item Severus Spicio Antigono ita rescripsit: Cum quaestio [de 

 seroisj contra dominos neque haberi debeat, neque , si facta sit, dicturi 

 sententiam consilium instruat multo minus iudicia servorum contra dominos 

 admittenda sunt. 



Divus Severus rescripsit, confessiones servorum pro exploratis faci- 

 noribus haberi non oportere, si nulla probatio religionem cognoscentis 

 instruat. 



Cum quidam deponere pretium servi paratus esset, ut servus tor- 

 queretur contra dominum, imperator noster cum divo patre suo id non 

 admiserunt. 



Si servi quasi sceleris partieipes in se torqueantur, deque domino 

 aliquid confessi fuerint apud iudicem, prout causa exegerit, ita pronun- 

 tiare eum debere divus Traianus rescripsit. quo rescripto ostenditur, 

 gravari dominos confessione servorum. sed ab hoc rescripto recessum 

 constitutiones posteriores ostendunt. 



In causa tributorum, in quibus esse reipublicae nervum nemini du- 

 bium est, periculi quoque ratio, quod servo fraudis conscio capitalem 

 poenam denuntiat, eiusdem professionem exstruat. 



Qui quaestionem habiturus est, non debet specialiter interrogare, an 

 Lucius Titius homieidium fecerit, sed generaliter quis id fecerit. alterum 

 enim magis suggerentis quam requirentis videtur. et ita divus Traianus 

 rescripsit. 



Divus Hadrianus Calpurnio Celeriano in haec verba rescripsit: Agri- 

 cola Pompei Valentis servus de se potest interrogari. si dum quaestio 

 habetur, amplius dixerit, rei fuerit indicium, non interrogationis culpa. 



Quaestioni fidem non semper, nee tarnen numquam habendam, constitu- 

 tionibus declaratur. etenim res est fragilis et periculosa et quae verita- 



