16 E. Dümmlek: 



in nichts von der Lebensweise der Heiden unterschieden. 1 Sie gleichen 

 den falschen Freunden unter den Menschen . die zwar viel versprechen, 

 aber ihr Wort nicht halten. 



Er bekämpft die unter den Liebhabern der Welt gangbare und frech 

 bekannte Ansicht, dafs fleischliche Vergehungen läfsliche Sünden seien, 

 weil Gott selbst den Geschlechtstrieb, ebenso wie das Bedürfnils nach 

 Speise und Trank, in den menschlichen Leib gelegt habe und somit durch 

 die menschliche Gebrechlichkeit gewissermaßen selbst als Versucher er- 

 scheine. 2 Die der Verführung unterliegende Seele, die dem ewigen Ver- 



1 W. f. 15 (H. f. 25'): 'Hoc errore totus mundus plenus est. quia ex omnibus iam na- 

 tionibus ad fidem venitur, ut putent se christiani nihil Ulis restare ad sortiendam vitam aeter- 

 nam, si tantummodo 'gratiam baptismi consequantur. Hinc est, quod perfidi Iudaei maxime 

 scandalizantur in christianis, quia sola fide absque opere tanto nomini eongruo cernunt illos 

 conversari. Solent nanque nobis improperare vitam nostram et dicunt: Si ita est. ut vos 

 putatis, quod tarnen nos credere non possumus, ut salvator raundi iam dispensationem re- 

 demptionis secundum prophetas adimpleverit, et nos tanto bono fraudati simus, quare tarn 

 turpem et tarn execrabilem vitam ducitis? Certe nihil vos differre cernimus a paganis, qui 

 adhuc crucifixum non acceperunt, nisi tantutn quod idolatriae renuntiastis. Ita denique in 

 omnibus mundi huius imj>liciti estis negotiis, ut nihil vobis de pristina vestra conversatione 

 videatur adhuc deesse'. 



- 11. f. 9 (zu Iac. 1.1.3): "Hoc errore, quem apostolus modo redarguit, totus pene mundus 

 plenus est. Nam quando stulti et indocti in aliquod facinus propter delectacionem illecebre 

 corruunt. si a prepositis suis corripiantur. mox ad vane excusacionis latibulum confugere solent 

 dicentes: 'Quidnam fecimus? Nam mortalis et fragilis condicionis sumus, et absque earnis 

 voluptate nemo potest hunc mundum transigere. Destinatum quippe nobis est a deo. qui 

 tarn fragiles nos fecit, ut impossibile nobis omnino sit a voluptate earnis continere.' Quod 

 longe a veritate esse alienum eastissima probat vita monachorum'; W. f. 82' (H. f. 116'): -Sunt 

 quippe nonnulli indisciplinati et inverecnndi. qui ore eanino contra conditorem latrare non 

 metuunt dicentes blasphemando : 'Quam vero eulpam habeo, cpiia non possum nie continere 

 a fornicatione et luxuria, cum ipsa ine natura mortalitatis ad peccandum incessantcr provocet 

 atque usque adeo snb dominii sui iure constrictum habeat, ut non magis mihi dominetur ne- 

 cessitas manducandi et bibendi, quam prurigo fornicandi et luxuriandi? Ergo, si culpa est. 

 illi potius imputanda est, qui nie sub tanta necessitate conditionis eonstituit, ut neque, si 

 totum quod voluntatis meae est adhibeam, a iugo illius vel ad modicum tempus me excutere 

 queam ' ; W. f. 98' (H. f.136'): 'Blasphemant quippe stulti opus domini et quasi ob defen- 

 sionem peccandi murmurare solent dicentes: -Quare creavit nos deus tales. ut vivere non 

 possimus. nisi fornicando peccemus? Nonne creavit masculum et feminam et dixit ad illos 

 'crescite et multiplicamini '. Quam ob rem fecit in nobis genitalia membra. si illis uti non 

 debemus?'; W. f. 85 (H. f. 120): ' Isti namque, qui venantur animas hominum levigantes eis 

 peccata et proinittentes eis premia regni pro suppliciis inferni, faciunt cpuod mulierculae solent 

 in urbibus vel in vicis. Invidiam quippe gerunt contra honestas et ptidicas feminas. quibus 

 se impares sciunt ' . . 



