

Gerhardt: Untersuchung der LEiBNizischen Manuscripte. 25 



neceffitas, ut adeo seientia quam quidam mediam vocant, sub 

 scientia simplicis intelligentiae recte compreliendatur. 



Püito Deus res possibiles novit, non tantum ut sejunctas, sed 

 etiam ut coordinatas in innumeros mundos poffibiles, ex quibus uiium 

 pro sapientiffimo suo arbitrio elegit. 



Hujus quem eligit Mundi cognitio simplex, ipfa decreti eligentis 

 cognitione addita, tranfit in Scicntiam vifionis, quae scilicet omnia 

 actualia, praeterita, praefentia, futura Deus comprehendit. Nee alio 

 opus est praescientiae futurorum contingentium mndamento. 



A Magnitudine ad Bonitatem DEI progredimur; refertur autem 

 ut veritas ad intellectum , ita Bonitas ad Voluntatem. Voluntas Dei 

 distinguitur in Antecedentem et Consequentem. 



Voluntas antecedens est qua Deus (et omnis sapiens pro suae 

 voluntatis objecto) inclinatur ad omne bonum producendum et ad 

 omne malum removendum. 



Itaque antecedente voluntate Deus vult omnes bomines illuminari, 

 saiu'titicari , salvari. 



Antecedens voluntas distinguenda est a velleitate, quae in Deum 

 non cadit, distingui etiam debet a voluntate conditionali, qüäe etfi 

 in Deum cadat, perinde ac scientia conditionalium, tarnen nunquam 

 sola est, sed semper adjunetam habet cognitionem et voluntatem 

 absoluti. Deus interdum non vult actum, sed tantum conatum, veluti 

 cum Abrabamo Isaaci sacrificatioiiem imperavit, tantum obedientiam, 

 non executionem voluit; sed cum imperat actus virtuosos, prohibet 

 vitiofos; revera vult et obedientiam et rem quam imperat. 



Omnis voluntas Dei antecedens eft'ectum plenum baberet, si omnes 

 voluutatum antecedentium effectus simul stare poffent. Cum vero Deus 

 omne bonum velit pro menfura bonitatis quam objeetum voluntatis 

 habet, binc quia non omnia bona simul consistere pofTunt, fit ut ex 

 contlictu omnium voluntatum antecedentium oriatur Voluntas con- 

 sequens seu decretoria, sapientiae maxime conformis, per quam 

 oritur, <piantum maximum bonum oriri potest. Et ita voluntas qui- 

 dem DEI antecedens tendit ad bonum, sed consequens ad Optimum. 

 Ilinc etiam voluntas consequens quam et finalem et omnino ab- 

 solutam dicere poffis, et vulgo decretum appellamus, immutabilis est, 

 semperque effectom habet, quoniam in hoc decreto fbrmando omnia jam 

 in connderationem venere, nee ulla amplius ratio nova objici potest. 1 



1 Am Rande des Manuscripts hat Leibniz bemerkt: Itaque qui decreto aeterno 

 de futuris ufum precum et humani studii utilitatem tolli putant , et sophisma ignavum 

 veterum renovant, confiderare debent, el preces et caetera, (juibus nunc movetur 

 Dens ad agendum, jam dndutn eundem movifle ad decernendum, cum Menti ejus ante 

 reriim existentiam obversarentur. 



