i'iher Leibnizais Entwurf einer allgemeinen Charalitciistik. 63 



procedat nee in dexlram sinislramve eoagetur , si salutem suain amat. Hiiic praecepto po- 

 teril nie falisfacere magna cura et induslria adhibila ; sed si itiuuita utrinque ponlis latcra 

 erunt, aberil periculum et sollicitudo. Omnia ordine instituenda esse, nihil nisi darum di- 

 stinclumque, cerlum admillendum esse, difßcuUaletn in partes distribuendam , medium tenen- 

 durn, finem respici debere, rectain rationem semper exaudiendain : haec sunt praecepta phi- 

 tosophoruin ; egregia quidem illa, sed quibus fere non, nisi a rnagnis viris quadam pntius na- 

 turae et institutionis bonitate, quam vi methodi satisfiet. Cum autern meditandi emendatioO 

 efßriet , ul determinata ralione in plerisque progredi possimus , adeoque homines a magna 

 anxietatis et debilitalionis parte liberabit, quibus ingenia torqueri snlent. Quantae autein sa- 

 pienliae studio hinc secu/urae sint mutalinnes in mundo, prudenlibus judicandum relinquit. 

 Tum demum vere evigilabunt homines, cum non difficilius videbilur ratiocinari, quam loqui, 

 cum ratione recte Uli ludus, cum ordine procedere consueludo et velut formula erit, cum inier 

 loquendum ipsa phrasium vi lingua rnentem praecurrente per ciaras sentenlias effutient iiii- 

 prudcntes et suam ipsi scientiam mirantes, cum ineptiae sese ipsae prodent, nudo vultu ab 

 ignarissimo quoque deprehendentur. 



^Quantam nunc fore putas felicitatem nosiram, si ceiilum abhinc annis lalis lingua 

 coepisset. Mira enim celeritate succrevissent arles et aucta in immensum humani ingenii fa- 

 cultate anni pro seculis fuissent. Non tubi, non microscopia tantum oculis adjecere, quan- 

 tum islud cogilandi instrumentum capacitatis dedisset. Dedisset vere, imo dabit , si volumus. 

 Nam neque Tu, neque ego adeo aetate provccli sumus, ut nequeamus ipsi forte primiliis tan- 

 tae artis frui, si velint egregii viri collatis studiis in rem incumbere, quae una omnium ma.\itnc 

 secuhint nobililabit. Nam post inventa pro visu, pro audi/u Organa menti ipsi, age, telesco- 

 piurn cons/ruenius , quod non sidera tantum, sed et ipsis intelligenliis nos propiores reddet ; 

 nee tantum corporum superficies repraesentabit, sed et inferiores rerum formas detegct. Quam 

 multa ignorcinus vi ad hos dies ignorabimus, quae /am tum in polestale essent , si possent 

 electorum causa dies abbreviari, i. e. tantum raliocinandi compendium innotescere, quod om- 

 nem noslrarn ingetiii supellerlilern in conspectu locaret, ut frui jam tum ticeal opibus nostris 

 et veluti priino scien/iae foenore mox in immensum ditescere, cum alioquin tantum posteri- 

 tati rnateriam praeparaluri simus, qua frui nobis non licebit. Quidquid etiam agent, ferent, 

 molientur erudili , id alio seculo, aliis hominibus profore , posterilati nos tantum materiam 

 {ajo') praeparaturos, nisi casu prodituram, qua frui ipsimet non possimus, donec aut hoc, de quo 

 di.ri, aut sirnile atiquod instituturn facile recipielur. Sed non est cur desperemus ; non rega- 

 fibus thcsauris, non maximis sumlibus , non gentium consensa opus est ad eruendam veri- 

 tatem : sunt pauci satis, et paucis licet esse beatis. Ita enim judico decern homines lectos et 

 consentientes et necessariis scienfiis instrurtos plus aliquot lustris facturos , quam totum genus 

 humanum sparsis et tumulluariis rnultoruin seculorurn motilionibus possil. Ilaec Tibi liberius 

 scripsi. Vir Cl'"" — — fate. 



Mit diesen jugendliclieii Hoffnungen stellt die Unsiclierlieit des Planes, welche in 

 verschiedenen Bruchstücken besonders da hervortritt, wo es sich um die Bezeichnung han- 



(') emendatin ist Vcrmulhung. 



