106 Sitzung der philosophisch - historischen Classe vom 14. Februar. 
predietam divisionem responsum est ad quesitum. Merito enim resumpsit 
ecelesia modum loquendi ae seribendi pristinum, excepto parvo tem- 
pore, quia nequaquam decet ut villieus loquatur preceptive, quando 
regi per se loqui placet, et in absentia regis, eum regina loqui eupit. 
Ex quo igitur rex noster Christus abiit via longissima, presentia cor- 
porali in die plene lune reversurus, vidensque regina, sponsa Christi, 
mater ecelesia, villieum suum bona regni dissipantem maleque regentem, 
necesse quidem est, ipsammet virum induere et per se preceptive 
loqgui. Quod autem papa sit villieus, testatur beatus Bernardus lihro 
secundo de consideratione, ubi ayt ad Eugenium: ‘Exi inquam in 
mundum, isque ereditus est tibi. Exi, inguam, non tamquam dominus, 
sed tamquam villieus, videre et procurare unde exigendus es rationem.' 
Christus enim est dominus hujus villiei, et eeelesia ejus domina, sponsa 
et uxor domini villiei, Jhesu Christi. Unde Evaristus papa in deeretis 
suis inquit: ‘Sieut namque nos a patribus accepimus, Christum dieimus 
esse caput, eujus et membra sumus. Ipse enim est sponsus, ecelesia 
sponsa..  Hee sponsa Christi, hec regina eterni regis. potest dicere, 
ymmo debet. villico bona regni dissipanti maleque regenti: ‘Quid hoc 
audio de te? redde rationem villieationis tue.” Et si se non emen- 
daverit, adjungere debet: ‘Jam amplius non poteris villicare.” — Eece, 
Reverendissimi Reverendique patres, offertur dominationibus vestris 
seintilla, de qua gloriosi viri eopiosum ignem possunt producere, 
Lateat catellus, ut magni canes suseitentur. Si autem quid bene 
dietum repertum fuerit, inde gratiarum actiones reddantur illi, qui 
dat omnibus affluenter et non improperat.' 
Am Rande aber findet sich noch folgende Bemerkung, welche 
vom Verfasser selbst herzurühren scheint: 
‘Nota quod aliqui nituntur probare, quod Romanus episcopus 
habeat potestatem super ecclesiam et generalia coneilia ipsam represen- 
tanecia, insistentes cavillationibus. O© quam pulchre, quam gloriose 
staret fides christiana, si uni committeretur homini peceabili, si illa 
regina summi regis, sponsa Christi. subderetur potestati villiei sui, 
qui eam posset ducere in errores et heresim aut in alia enormia vieia. 
Numquid hoc racio potest capere? Estimo quod nemo sit tam hebes, 
sane tamen mentis, quod huie fidem adhibere posset.' 
Nach diesen Proben scheint es recht -wünschenswerth zu sein, 
auch die übrigen, von Trithemius genannten Schriften Hermanns 
aufzufinden; andere. die auch von ihm sein können, führt Montfaucon, 
Bibl. Bibl. 1, 612 A, aus der Bibliothek in Basel an: ‘Hermannus de 
Susato contra impugnantes religiosos eorumque detreetatores. Idem 
de laude saneti Benedieti.' 
