22 Sitzung der philosophisch-historischen Classe vom 15. Januar. 
perpetuo eonspirarent. Licet autem eorpus multa patiatur ab externis, 
tamen illa quoque in ipfo corpore jam dudum oceulte involvuntur, 
ob mE wpnTW rerum seu eommunicationem corporum, et divilionem 
actualem materiae in infinitum. Supponitur enim omnia plena et non- 
nihil fluida effe, atque ideo quidlibet a quolibet quantumvis distante pati. 
Itaque quaelibet Monas non tantum sui corporis, sed et totius univerfi 
speculum est, eum et in corporis eujusque motibus totum univerfum 
exprimatur, non quafi ei simile sit, sed ut cireulus etiam a parabola 
et linea recta in projectionibus gnomonieis conice exprimitur; dum 
seilicet ex parte «quavis totum tanquam leo ex ungue cognosei ab 
omniscio polfet. Hine etiam praefens gravidum est futuro, ita ut 
futurum ex praesente ab omniseio colligi poflfet, idque non in toto 
tantum univerfo, sed et in quavis ejus particula, atque adeo tandem 
in Monade ipfa, seu in substantia simplice. 
Interim verum manet Animam effe activum, Materiam per se 
sumtam seu primam effe paffivum, atque adeo Animam elle Ente- 
lechiam corporis, et Materiam ab anima actuari, sed non aliter quam 
seeundum mechanicas leges. Unde etiam saepe a me monitum est, 
etfi omnia in materia fiant mechanice, prineipium tamen formale 
motus et mechanismi non in materia, sed in substantia immateriali 
consistere, prineipium inquam formale, neque enim hie de prime 
prineipio effieiente, nempe Deo, sermo est. Et quemadmodum Figurae 
sunt modificationes rei merae palfivae, nempe materiae seu potentiae 
palfivae primitivae, ita impetus seu vires derivativae sunt modifiea- 
tiones rei activae, nempe Entelechiae sive Virtutis activae primitivae. 
Omnes enim modificationes cum sint aceidentales et mutationi obnoxiae, 
limitationes quaedam sunt rei substantialis et persistentis, nihilque novi 
addunt substantiae, quod pofitivum sit, sed limites tantum seu negationes. 
Distinguo ergo Entelechiam primitivam seu animam quae perstat, 
ab entelechia derivativa seu impetu, qui varie mutatur. Impetum autem 
rurfus distinguo a motu. Est enim impetus seu vis derivativa res 
revera existens, at motus nunquam existit, cum nunquam partes habeat 
simul, sed consistat in succel[fione, ut tempus. 
Et licet Entelechias primitivas non attribuam nifi corporibus orga- 
nieis, tamen omnia corpora entelechias primitivas continent, quia etiam 
continent in se corpora organiea, etli nobis non semper perceptibilia. 
Quod etiam sapientiae autoris summi eonsentaneum est, ut nullum 
revera sit chaos in materia, nihil inordinatum, nihil machinae, orga- 
norum, ordinis, finis expers. Ex his faeilius eredo fontes eorum quae 
haectenus in discurfu objeetorio et replientione ad defenfionem dieta 
sunt, pereipientur, intelligeturque plus in iis connexionis elle quam 
prima specie apparuit. 
