— 43 — 



den de rajaps, zooals de Inlanders deze termieten-werkers noemen, geheel 

 aangevuld met hun bruin-zwart metselwerk. Hierin hielden zich talrijke 

 Ter mes-w erkers op, die met het vernielen der nog overgebleven papier- 

 massa bezig waren. Minder talrijk waren de groot- en kleinhoofdige soldaten. 

 Bovendien was deze termieten-vreterij en -metselarij bevolkt met een groot 

 aantal witte Poduriden, die zich bij verontrusting springende naar alle 

 richtingen voortbewogen. Last not least bevond zich in deze massa onze 

 Endomychide, die bij voorkeur schuilde in het zwartbruine metselwerk, dat 

 de vernietigde papierresten samen hield. Het best bemachtigde men haar 

 door de geheele massa snel uit elkaar te halen en de groote brokstukken 

 uit te kloppen. De kevertjes trachten dan zich door een spoedige vlucht 

 aan verdere achtervolging te onttrekken. Hun bewegingen zijn daarbij 

 Paussiden-2iC\\{\g, d. w. z. zij loopen vlug en rechtuit, bijna zonder op te 

 houden, totdat zij onder een stukje van de samengeplakte aarde terecht 



komen, waar zij zich dadelijk onder verkruipen. 



Omtrent de verhouding van Ternies gilviis tot deze gasten kan ik nog 

 geen definitief uitsluitsel geven. Het is immers onmogelijk om zich in het 

 inwendige der „vreterij" inzage te verschaffen zonder het geheel te ver- 

 nielen. Een storing als deze verontrust echter èn waard èn gasten zoodanig, 

 dat er geen sprake van is, dat men het normale gedrag beider kan gadeslaan. 

 Evenwel krijgt men den indruk, dat het kevertje de termieten uit den weg 

 gaat, althans elke aanraking vermijdt. Nooit zag ik ten minste dat een ont- 

 moeting plaats had. Toen probeerde ik een ontmoeting kunstmatig te doen 

 plaatshebben door drie vrouwelijke kevers te samen met eenige werkers 

 en wat afval van de vreterij op te sluiten in een glazen buisje. Voorzichtig- 

 heidshalve vermeed ik soldaten voor de proef te gebruiken, daar ik van 

 de aggressieve neigingen dezer dieren niets goeds verwachtte. Ondanks 

 deze voorzorg liep de proef binnen weinige oogenblikken hoogst noodlottig 

 voor de kevertjes af; zoodra n. 1. een arbeider een kevertje tegenkwam, 

 begon hij dadelijk met zijn kop op de bekende manier er op los te hameren. 

 Een der exemplaren, dat nog niet geheel uitgekleurd was, werd zoodoende 

 direct in stukken gescheurd, van de beide anderen werden de antennen en 

 ledematen gedeeltelijk eraf gerukt zoodat ik me haastte, de partijen van 

 elkaar te scheiden teneinde te redden wat nog te redden viel. Uit deze een- 

 voudige proef zou dus kunnen blijken, dat ten eerste de verhouding der 



