Fraefationes Liknaeanae. 



cinium. Weque auctor snm, ut nd mcntem meam seniores Bota- 

 nici mutent nomina; ■veniet tandenx sevus dles , quo nova et no- 

 stris accuratior Gens , per ovilinem successionis aetatum , suvgat, 

 quam spondeo meam consideraturam fnre tlieoviam , nominaque illu 

 saepius absuvda , pvaecipue specifica uxpungat , de quibus in Cri' 

 tica Dotanica plura dixi. 



17, Metliodum meam difficultatem parere nimiam , hariolor Bo- 

 tanicos jam dicere , ad examinandas nenipe partes lias minimas 

 Floris , >ix nudis oculis conspicuas. Respondeo: quod si 

 Microscppium , instriunentum niasinic necessavium , quivis Curio- 

 sus secum baJieat, quid plus opus ? Ego tamen esaminavi lios 

 fere omnes Vlantarum Flures nudo oculo , absque omni Microsco- 

 piorum usu. Ultima tamen Classis videtur a Creatore veluti ex- 

 clusa a tlieoria Staminum , adeoque secundum numerum non de- 

 scripsi ; negat enim Watura conjunctionem harum secundum Sta- 

 mina; videsis Miclielii opera. 



IS. ]\e ordines nimis longi adeoque difficiliores evaderent , eos 

 subdivisionibus auxiliaribus a Fructificatione dispescui Inter lios 

 notabilis masime est Pentandria Digynia, ubi plantae 

 Gymnodisptrmae (^. S. I.) seu UmbeU'itae recensentur , quas 

 secundam metliodum a Petro Artedio in Umbelliferis excogitatam 

 disposui ; Fundanientum has distinguendi desumsit ab involucro 

 Umbellae, Umbellasque omnes in tres ordines dispescit : Ima con- 

 tinet plantas UmbellataSj quae involucro omni carent : 2da, quae 

 involucro ad Umbellas tantura partiales gaudent: 3tia, quae invo- 

 lucro ad Umbellas univcrsales et partfales instruuntur; quae Me- 

 tliodus in hac familia reliquis palniam praeripit. 



19. Vires Vegetabilium a Botanico , qua talis , dijudi- 

 cantur secundum theoriam Artis et Sensuum; liinc , qui utriusque 

 signa intelligit, ille vere scit vires plantarum. — Plantae quae- 

 cunque Classe Katurali, adhuc magis Ordine K". , sed maxlme Ge- 

 nere K. conveniunt , etiam viribus propius acccdunt, es. gr. : 

 Triandria Digynia seu Gramina, folia armentis et ju- 

 mentis laeta pascua ; semina minora avibus, majora hominibus 

 vulgatissima sunt esculenta; — Tetrandria Monogynia 

 seu Stellatae Rj., Adstringentes sunt, diureticae vulgo dicuntur; 

 Pentandria Monogynia, seu Aspcrifoliae Rj., Adstrin- 

 gentes , glutinosae et vulnerariae sunt : — — Mmopetalae Bac- 

 ciferae , maximam partem venenatae sunt; Digynia seu 



Umbellatae T. in siccis locis aromaticae, calefacientes , resolven- 

 tes et carminativae, in humidis autem venenatae sunt ; Kadice et 

 Seminibuspollent. — Icosandria Baccifera, Drupifera vel 

 Pomifera; omnis hic fructus cum oblectamento edatur. — Po- 

 lyandria autcm omnis probe distinguenda, quae saepius vene- 

 nata est. — Didynamia Gymnosperma odorata , ce- 

 phalica et resolvens est : Foiia vivtute pollent. — Tetradj'- 

 n a m i a oranis antiscovbutica et diuvetica est : exsiccatione sae- 

 pius amittit vires. — Monadelphia niucilaginosa et emol- 

 liens est. — Diadelphia folia Pecovibus ; semina Quadvupe- 

 dibus (non feris) esculenta et flatuienta sunt. — Syngenesia 

 amaras continet et stomachicas. — Gynandria autem aphro- 

 disiacas. — Cryptogaraia vegetabilia saepe suspecta inclu- 

 dit. 



Sensus esterni snnt esaminatores Diaetetici omnis cibi inge- 

 rendi , quibus bona a malis distinguuntur , a Creatore omni ani- 

 mali pro diversitate naturae diversi concessi. — Sapida: 

 Dulcia nutriunt; Pinguia emolliunt ; Salsa stimulant; Acida refvi- 

 gerant; Austera adstvingunt; Amara alcalina , Acrla corrosiva, 

 Nauseosa venenata sunt. — Odorata: Suavia salutaria, Sua- 

 vissima cardiaca , Aromatica vesolventia , Hircina aphrodisiaca, 

 Ingrata suspecta , Nauseosa venenata sunt. — Co lor ruber 

 ubicunque aciduni indicat, luridus et adspectus totius plantae tri- 

 stis suspectas reddit plantas. 



20. Jiamincnli nota essentialis consistit in petalis ad nngucs 

 interius excavatis pro nielie; reliquae partcs Fructificationis onuies 

 ludunt , idque patet consideranti. 



REGNUM VEGETABILE i). 



Flos cst Plantarum gaudii 

 tum se novas, aliasque quai 

 tum variis colorum picturis 

 luxuriant. 



, sunt, ostendunt, 

 n certamen usque 

 Plin. AVI. 25. 



1. Natura creata, continuato Semine, ope elemento- 

 rum, modificat Terras in Vegetabilia; Tegetabilia in Ani- 

 roalia , vix (^„nec''^ S. X.') rontra; utraque resolvit ite- 

 rum inTerras, circulo perenni aucto. 



2. Vkgrtabile est „vita composita, absque motu vo- 



luntario." ( vita muliiidicata , coadunataj absqve 



sensatione. S. A'.) 



3. Tribus Vegetablllum tres vulgo numerantur: Mo- 

 nocotyledones: Fruges: 1,2, 3. Dicotyledones : Plan- 

 tae: 4, 5. Acotyledones : Cryptogama: 6, 7, 8, 9. ^) 



4. Gentes, e quibus incolae confluxerunt, potissimum 

 sunt : 



1. Palmae. Principes, Indici, Spathacei spadiciferi, 

 fluxi , eminentes celsitudine eximia , spectabiles caudice inva- 

 riato siraplicissimo perennante , coronati coraa frondosa semper- 

 virente, opulentes gazis frnctuum opimis. Hi Tvibutarii sunt 

 animalium Pvimatibus, impvirais eorum Principi cohabitanti. 



2. Gramina. Plebeji, Campestres, Culmiferi glumacei, 

 Rustici vulgatissimi simplicissimi vivacissimi , constituentes vim 

 roburque regni , quoque raagis mulctati et calcati , magis multi- 

 plicativi, Hi Tributarii sunt e vilipenu, animalibus plerisque 

 phytipbagis , horumque Cerealia imprimis eorum Principi hospi- 

 tanti. 



3. LlLTA. Patritii, Lucares, Bulbosi triarii , super- 

 bientes vestimentis fulgcntibus festivis, Hi pascunt oculos con- 

 decorantque regnum venustate anlaeorum spiendidissimorum. 



4. HerbAE. IVobiles, Pratenses, Annotini, Polymorphi. 

 Hi ornant regnum Structura admiranda, Sapore multifavio, Odo- 

 re fragrante , Colore fiorido. 



5. Arbores. Proceres, Sylvatici, e TCobilium ordine 

 perennantes caudice , stipati pedissequis Sevvis , sustentantes 

 inauspicato clientes Parasiticos. Hi attollunt capita, arcent 

 Ventos , inumbvant Aestuantes , humectant inconspicuo imbre, 

 alliciunt Vocales , perSciunt Fructus ; tamquara totidem Naturae 

 Horti. — Bliiites armatl Spinis Aculeisve, e Plantis utris- 

 que adscriptivi. Hi arcent Mammalium hostium injuvias. 



6. FlLICES. Novaccolae, Latebrosi, Stipitati , Dorsi- 

 fevi , macres. Hi praeparant posteris Terrara. 



7. Musci. Servi, Hyemales , Imbricati Calyptratij Revi- 

 viscentes , impasti, loca oninia a prioribus relicta occupant nu- 

 merosissimi. Hi Radices incolaruni fovent: ne aduvantur a 

 Bruma Hyberna ; ne exsiccentuv a Sirio Aestivo ; ne evellantur 

 a vicissitudine Vernali; ne corvumpantuv a Putvamine Autum- 

 nali ; colligunt etiara pro dominorum peculio Humum daedaleam. 



8. AlgaE. Vevnaculi, Aquigeni , Squalentes, redivivi, 

 abstemii, nudiusculi. Hi inclioant culturamprimam Vegetationis. 



0. FuNGI. Noraades, Autumnales , Barbari , Denudati, 

 putidi , furaces , voraces. Hi flora reducente Plantas hyema- 

 tum , legunt relictas carum quisquilias sordesque. 



5. Textura vegetabllium e Vasis succosis — Tra- 

 cheis yiereis (&. S. X) — Utriculis secretoriis (&: S. X.), 



6. Substantiae (Partes intkrnaii; A\ X.^ Vegetabi- 

 lium ex Epidermlde externe obducente Corticem , depo- 

 nentem interiore latere Librum, secedentem in Lignum 

 annotinum rigidum , obducentes MeduUam. 



7. Partes (Externae S.X.") Vegetabilium primariae 

 tres sunt: — Radix descendens, aquosa sorbens. 



\) Ob s. Hic introifns Praecedentit loco ade. 



XIII. et (vmt. mntandis) S. X. 



2) §. ."> et 4. in S. X. uHter : 



§. 3. FaMILIAE vegetabilium sunt Plantae (. 



Palmae, Gramina, Filices, Musci, Alga 



§.4. ParADISUS Teiluris obducitterramPauperrii 



; M u s (■ 



Gelu Siviove destvuantur radices, quuni dein tegit Vulgus G i 



m t nu m virens , pnmanu 

 Nohilissimis Herbis, 

 cente , odore fragrante , 

 Proceres A r b o r e s pedi; 



ntum , condecoratque 



I animalium alir 

 Drura structura admiranda , colore lu- 

 ipore variante videntibus , inter quas 

 equis stipatae attollunt capita, arcent 



iitos , 



plic 



inumbvant a vadiis, humectant inconspicuo imbre , multi- 

 opiam , perficiunt fructus , alliciunt vocales aeveas ; Pfa- 



