PKAEFATlOJiKS LlANAEANAE. 



11 



14. Verbls itaque tentabimus oinnes exprimere notas 

 aei)ue clare, si non clarius, ac alii splendidissiinis suis ico- 

 nibus. Huic viae institit primus incomparabilis Boerhaa- 

 vius ; ea autem incedere cum eo via, quam patefecit, ten- 

 tavit nemo ; miri Itomhmm conceplus ; miri oculi sole me- 

 ricliano caccutientes ! (9. G. V. yi.) 



15. Triplici modo obtinentur Characteres (§ 11.) Ge- 

 nerici; Factltii scilicet, Essentiales etNatura- 

 les. VideFund. Botan §. 186 — 302. 



16. Factitius (§ 15.) Character unicam notam ge- 

 neri iuiponit, qua unum a reliquis sub eodem Ordine raili- 

 tantibus (non ab aliis) distinguere tenetur. Character 

 ejusmodi est intellectu omnium facillimus, et instituitur per 

 Dichotomias seu Tabulas Synopticas, uti a Rajo (in prae- 

 cedentibus Synopsis editionibus) , Knautio, Kramero dati. 

 Saiie si nulla unquam dubia moverentur de Classe vel 

 Ordine, et omnia in rerum natura existentia Genera de- 

 tecta essent, reliquis facilior foret; quae cum detecta non 

 sint, nec esse possint, fallit et fallitur; cum alioquin Ge- 

 nus aliquod detegitur novum , fallaces evadunt proximi et 

 quotquot e ramo, cui annecti debet, enati sinit characteres. 



17. Bssentialis (g. 15.) Character notam generi, 

 cni applicatnr, unicam propriissimam subministrat. Hic 

 commendat se brevitate et certitudine , uti in Parnassia, 

 Nigella, Helleboro, Ranunculo, Aconito a solis nectariis 

 facillime perclpitur. Sed an obtineri unquam queatin om- 

 nibus generibus , maxirae haereo ; vellem enim essentiales 

 videre Characteres in Umbelliferis , alllsque. 



18. Naturales (§. 15.) itaque heic trado Characte- 

 res, qui notas omnes in fructificatione obvlas et communes 

 exhlbent : Tales ante nie quautum novi, dedit nnllus. (Hos 

 tamcii vidit, nt diximus, incomparabilis lioerhaavius. — 

 G. I.). Usus et praerogativae Characteris Naturalis sunt : 



or. Appllcabilis est ejusmodi Character Methodis om- 

 nibus datis et dandls , si raodo indestructlblli fundamento 

 fructificatlonls superstructum sit Systema. Desumat quls 

 Methodum vel a calyce, vel corolla, vel staminibus, vel 

 pistillis, vel fructu : idem tamen erlt nobls Chnracter na- 

 turalls , ubi idem genus. — Antea necesse fuit tot com- 

 ponere Characteres omnlum generum, quot prodiere Sy- 

 stemata; hocce autem dato, nou item. 



/}. Si vel mille detegerentur nova Genera, non unicam 

 Notam eam ob caussam Generl Naturall proximo vel ad- 

 dere vel auferre necesse est , uti in aliis omnibus iuevita- 

 bile fuit. 



y. Distincte potest tradi absqne methodo hic Chara- 

 cter seu Generis haec detinitio , in quocunque libro pla- 

 ceret , aeque perfecte teneri et intelligi , ac dum sub sua 

 militabat classe. 



S. Exprimit eandem ideam, si vel nomina millles 

 mutarentur. 



s. Plures vides notas, quani quibus necessario ab 

 aliis distingui debet subjectum Genus : hae confirmant Te 

 certum habere Genus , nec aliud. An notae aliquae su- 

 perfluae sint, si omnia detecta essent Genera, serus de- 

 terminabit dies. 



19. Notas in describendo singulas partes fructifica- 

 tionis selepi certas et reales, uec vagas vel lubricas. As- 

 sumsere alii saepe saporem, odorem, colorem, magnitudi- 

 nem (absque proportione). Has apud me allegatas nun- 

 quam videbis, sed tantum quatuor ista certa et firma prin- 

 cipia mechanica: Numerum, Figuram , Sltum et Propor- 

 tionem. Haec quatuor Attributa, cum Litteris istls vi- 

 ginti sex (§. 11.) distinguunt Genera adeo certe a se in- 

 vicem ut ne quid supra; non deficiunt notae pro generi- 

 bus determinandis, hisce solis consideratis ; sed superfluae 

 forent reliquae , nec cogit ulla necessitas ad habitum plan- 

 tarum confugere, qui mutus est (G. VI). 



20. In Charactere ejusmodi conficiendo assumendae sunt 

 omnes detectae Species ; Notae quatnor (§. 19 ) in omni- 

 bus partibus fructificationis obviae probe sunt describendae : 

 quaeque non conveulunt Speclebus omnibus excludendae, 

 et convenientes solae retinendae. Cumque non uni detur 

 homini omnes videre Species, debet ille, qui plures videt, 

 notasque in istis differentes observat, has in charactere 

 excludere, ut tandem Posteri absolutos videant labores. 



21. Minlmas Fructiftcationis scrutari partes difficultatem 

 plurimis molestam fore , certe iis , qui absque labore do- 



ctrinam desiderant, praevideo ; nihilominus certiorem dari 

 viam nullam spondeo: e. gr. Nnllus mihi negabit, qnin 

 anlmalia omnia, etiam Insecta, a Nota iiiscripta vel Stru- 

 ctura dignosci debeant; si itaque Insectum esset adeo par- 

 vum, ut vix oculls percipi posset, tamen ejus partes lustrare 

 debes, antequam sclre queas, num Monoculus slt, vel Aca- 

 rus; sic etiam in plantis. Omnia, quae descrlpsi nudo, nec 

 armato, oculo vldi; nec alteri dirticillor nubis erit labor, 

 at gratus et jucundus. 



22. Florhm longe praeferridebere Fructui intellexi in 

 determinandis Generlbus , licet allter longe sentiant Alii ; 

 quodque Nectaria majorls cssent conslderationis pro de- 

 terminandls Generibus , quam fere pars uUa alla, licet tan- 

 topere neglecta et nihili habita ab Allis, imo ne noaiine qui- 

 dem dlstincta. 



23. NoMiNA nullum terreant nova, sed si ea non place- 

 rent, nova ipse finge, vel Synonyma allegata retine, si 

 magis arrideant. Rationes cur ea mutavi, dedi iii Cri- 

 tica Botanica '). 



24. Authoribus uullls fidem adhlbul praeter Diilenio in 

 Horto Blthamensi, Rheede in H. Malabarico , quos accu- 

 ratos esse observavl : et Plumerio in Amerlcanls , (minori 

 tamcnfide dig-no, attanicn necessario, 9.0. J I.) ubi nulli 

 alli erant Authores. Distinxi tameu caute. Astkrisclm '. 

 adposui, ubi plantas vivas examinare Ilcuit : Cruceh -)<;- ubi 

 siccas solum habere potui; et nullamnotam, ubi nil vidi 

 Authoribus fisus, eorumquc, quantum videre licuit , claris 

 iconibus. 



25. Pauclssimisqulbus potui verbis ideas meas expressi, 

 soUIcItus magis de ponderosls , quam pomposis , et elo- 

 quentibus latinltatis tlosculis. 



26. TiiRMiNis paucls Artis usus sum, nec fere aHIs, 

 quam qui culque notlssimi ; magnltudinis notam nunquam 

 nisi respectivam ad rellquas partes allegavi. Ubi dubla 

 occurrebant, magis sollicitus fui vanis altercationlbus me 

 erlpere, quam hls mlscere, e. gr. ubi dubium de Calyce 

 et Coroila fult. Secundum modum solis inflexum esse flo- 

 rem, vel contra eundem, ex conceptu vulgi dlxi; quod 

 allis dicltur a sinistris dextrorsum; vel contra. 



27. Spkciks heic nullas tmdo ; quos disnoscere Tiicilliiniim 

 erit Butanico es datis Characteribus ; qui iias desiderat ex meis 

 prineipiis, eas partim iii Flova Lapponica quaerat; sed maximum 

 nnmerumexHortoCliirortianopetat. (G. l. 11.) — Spec. sub ijme- 

 ribiis mUUantes dcdi in Spccicbus Plu ntarum (G.V. VI.). 



2S. Partium fructilicationis Definitiones ()revitati studens dare 

 supersedeo , cum cuique examinanti unum alterumve florem facile 

 patescant , vel soiuin ex Schemate In Systemate Waturae exhi- 

 hito (G. 1 II.). — P. f. D. ecoloantiir a tyrunibus in Pliilos 

 butanica (G. V. VI.). 



29. UsuM Systematis alicujus Botanici ne tyronibus 

 quidem commendare fas est, cum absque eo iiulla in Bo- 

 tanicis detur certltudo. Introeant hortum exoticls plan- 

 tls et incognitis refertisslmum , eumque simul Bibliotheca 

 Botanica optima instructum , duo curiosi , alter Systema- 

 tlcus , alter Empiricus , cuin ille facile redigit plantas ex 

 lectis in fructificatlone littoris (§. 11.) ad suam Classem, 

 Ordlnem et Genus, quo dato paucae i'estant species di- 

 stlnguendae; tenetur alter omnes evolvere libros, omnes 

 perlegere dcscriptioues, et figuras omnes aspicere infinito 

 labore ; nec de planta, nisi casu, certus fiet. 



30. Plura praefari superfluum duco. Rationem et le- 

 ges theoriae nostrae qui desiderat, adeat Fundamenta 

 nostra et Philosophiam (G. V. J I.) Botanicam, quique de 

 Methodo nostra sexuali plura velit, evolvat Systema no- 

 strum Naturae , in quo iriplici modo Classes explicavi- 

 mus, methodique nostrae valorem a priori dcmonstravi- 

 mus per Sexum plantarum, cum usu Classium Natura- 

 lium generali (9. G. Pl.) ^). 



3!. ('9'. G. VI.) Sumas itaque hos nostros per decennium la- 

 bores durissiinos , eosque justus reriim censor aequi bonique con- 

 sulas : scias hos iioii esse hujus aetatis , vix centum senum : sci- 

 vimus et hoc ipsi pruinde annis illos seris destinavimus ; at la- 

 bore exhausti , .■Vmicoruin consiliis suasi , Jongorum moliminum 



I) G. 1. : — „tradam in Critica botan,, quae nunc t,vpuin 



subit eundem , et majoris forte eruiit momenti , quam prinio iu- 

 tuitu aua:urares , mea argumenta." 



'i) cf. supru p. 1 — 7. Ed. nuslr. II. 



