96 NIER 6WN0-CZTER0PR1SCIK0 WA 



Korzen gruby, ukosny, wtoknami mocnemi opatrzony. l^iody- 

 ga pojedyncza, wyprostowana, 4kanciasta; krotkim, odstajcicym, 

 nieco szorstkim wlosem mianowicie u dotu okryta, na stopg lub 

 poltory w czasie kwitnienia wysoka. Liscie nieliczne, podtuzne 

 lub prawie-owalne, w wi^rzchotku mniej wigcej t§pe, regularnie 

 grubo-karbowane, z obudwu stron wloskami poroste : nizsze na 

 dtugich, trochg kosmatych ogonkach, w nasadzie sercowate; wyz- 

 sze szczuplejsze, krotko-ogonkowe; najwyzsze (przy kwiatach) pra- 

 wie rownowqzkie, bezogonkowe. Kwiaty na wierzcholku todygi, 

 w okrqzkach zblizonych w ksztatcie ktosa umieszczone; dolny okr^- 

 zek zwykle od innych oddalony. Kielich w pi§c szydelkowatych 

 Zcjbkow wycigty, zewn^trz mniej wigc^j omszony, a na brzegu 

 zfibkow dluzszym, rzadkim, szorstkawym wtosem rz§sowato-po- 

 rosty. Korona purpurowa, zewucjtrz lekko-omszona, ma rurkg 

 krotkQ, prawie-gladkcj; gorn^ warg^ wzniesionq, podkizn^, t§p^ 

 i calii; srodkow^ klapk§ wargi doIn6j obszerniejszQ od bocznych, 

 mniej lub wigc^j wycigt^. Cala roslina, mianowicie w korzeniu 

 gorzkawa, aromatyczna, w dawniejsz6j medycynie niepospolita 

 miala wzi§tosc. 



Betonica stricta Aiton'a, uwazana przez" dtugi czas za osobny 

 gatunek, jest odmian^ odznaczajfiCJi si§ kielichem bardziej kosma- 

 tym; rurkij korony krotszg, omszon^; klapkq srodkow^ dolnej war- 

 gi drobno, nieforemnie karbowan^. Przytrafia si§ bardzo czgsto 

 w naszych lasach. 



279. STACHYS. CZY&CIEC. 



Kielich k^towaty, 5 razy wcigty, o wci§ciach spiczastycli, 

 oscistych, prawie-rownycb. Korona o rurce krotkiej, z wargcj, 

 gornc^ sklepistq,', wycigttj; dolnci Sklapkow^: srodkowa klap- 

 ka szersza, wycigta , boczn6 odgigte. Prgciki nizsze po wy- 

 daniii pytku do bokow korony skierowane. 



639. S. PALusTRis: verticillis sub-6floris, foliis lanceolatis . 

 (C. hlotny) subglabris sessilibus, semi-amplexicau- 



libus. 



DC. Synop. Flor.Gall 225. Ejusd. 

 Flor.fran.n. 2567; Lin. Willd. Spec. 



