102 NIEROWNO-CZTEROPRISCIKOWA 



trochg spiczaste, nieforemnie grubo-karbowane, z obudwu stron 

 wtoskami porosle, z wierzchu ciemnozielon^j barwy i cokolwiek 

 pomarszczone, pod spodem jasniejsze, zylaste; wyzsze bywajg czg- 

 sto u dolu klinowate, nizsze zas s^ obszerniejsze i w nasadzie cza- 

 sem nieznacznie sercowato-wyci§te (l '/2 — 2 '/2 cal. dtug. ^/4 — 1 '/2 

 cal. szer.). Kwiaty liczne, wyrastaj^ okrggowo w kqtach lisci; ka- 

 zdy ich okrqzek sktada sig niby z 2 — 4 krotko-szyputkowych wiij- 

 zeczek. Kielichy wyraznie smugowane, w gorze troch^ rozsze- 

 rzone, maj^ z^bki czyH wcigcia roztozyste, jajowate, spiczaste, 

 w wierzchotku w krotki sztylet lub szczecing przedtuzone. Koro- 

 na purpurowa, czasem cielista, ma gornjj wargg troch^ sklepion^, 

 nieznacznie wycigt^ i zewsz^d wtosem krotkim, biatym, migkkim 

 okrytg; doln^ gtadkg, 3kIapkowt}, klapce srodkowej szerokiej, 

 sercowatej. Przysadki kielichowe rownowqzkie, szydelkowate , 

 prawie-szczeciniaste, od klelicha krotsze. Ghwast ten Wszi^dzie 

 pospolity, dorasta 2 lub 3 stop wysokosci, i odznacza si(j mocnq, 

 odrazliwQ wonicj. 



Ballota vulgaris Linka, dtugo uwazana za osobny gatunek, 

 jest odmian^ majiic^ karby lisciowe szczuplejsze, zqbki kielicha 

 prawie-rownowQzkie i w wi6rzchotku nieznacznie w szczecing 

 przechodzqce, proste, od rurki koronowej trochtj krotsze. Ballota 

 alha L. podobniez osobny stanowita gatunek; odznacza si§ zjjb- 

 kami kielicha niewydatnemi, prawie tgpo - ucigtemi , kwiatem 

 biatym. 



281. MAERUBIUM. KRZEGINA. 



Kielich walcowaty, zt^zaly, 10 sinugami oznaczony, 

 i w dziesigc z^bkow wycigty; zi^bki na|)rzemian mniejsze, 

 czasem znikajq,ce. Korona rurkowata, od kielicba nieco dluz- 

 sza, 2wargowa: gorna warga prawie-rownow^zka, prosta, 

 rozczepana; dolna 3kiapkowa, klapce srodkowej szerszej 

 i wycigtej. 



645. M. vulgare: foliis subrotundo-ovatis dentatis venoso- 

 (K.pospolita) rugosis incanis, bracteis dentibusque 

 calycis setaceo-uncinatis. 



Spreng. S^st. II. 740. Lin. Willd. Spec. 

 IIL 111. Enu7n. Berol. p. 61S. Scop. 



