M N 0-E C I A. 603 



gtawe, Ikomorkowe, zotte, wpodtuz pgkajtjce (*). S^enskie kotki 

 prawie jednoczesnie z lisciami z bocznych pqczkow pojeclynczo 

 wyrastajcjce, krotko-szypulkowe, wzniesione, szczuplejsze i krot- 

 sze od nigzkich (bo ledwie Vi cal. dtug.), zielonawe, sktadaj^ si§ 

 z drobniutkich, z pocztjtku okrg^gtawych , pozni^j trzyklapkowych 

 iusek; ich boczne klapki s^ zaokrqglone i szerokie, srodkowa 

 przedtuzona, niemal trqjkcjtna, spiczasta, wszystkie Scj rzgsowate 

 i tylko podczas dojrzewania owocow widzialne. Kazda iuska ma 

 pod sobij trzy ledwie dojrzane kwiaty, tojest 3 zawicjzki dwuszyj- 

 kowe. Te po dojrzeniu zamieniajfj sig na tyjez malenkich , okrg- 

 glawych, soczewkowato-sptaszczonych owocow czyli orzeszkow, 

 z ktorych kazdy jest z dwoch stron delikatn^, od orzeszka obszer- 

 niejsz^ btonk<i opasany. 



Brzoza jest wytrwata na zimno, dlatego w krajach znacznie 

 na potnoc posunionych, tudziez na wysokich gorach znalezc j^ 

 mozna. Wszelki grunt jest dla niej sprzyjaj^cy. Drewno jej biale, 

 dosyc twarde, szczegolniej dla kotodziejow i siodlarzy zdatne, na 

 opat wyborne. Z kory otrzymuje si§ drzewny olej, pod nazwis- 

 liiem dziegciu znajomy, ktoremu stawne juchty rossyjskie dobroc 

 swoj^ winny. Na wiosng za naci§ciem pnia lub gal§zi ptynie ob- 

 fity, wodnisty, stodkawy sok, oskolq zwany, z ktorego dobry tru- 

 nek naksztatt wina , tudziez niezty ocet otrzymac mozna. Liscie 

 brzozowe maj^ zapach dosc przyjemny, smak gorzkawy, dla owiec 

 na pasz§ zimowcj zdatne. 



Brzoza ptaczcjca jest odmianfi, majijc^ gatgzie dtugie, cienkie, 

 bardzo gi«^tkie i zupetnie na dot zwiste; liscie pospolicie gtadsze 

 jak u zwyczajnej. W ogrodach pigknie od innych drzew odbija. 



Uwaga. Wyrastaj^ce mtode p«?dy brzozowe, po scigciu pnia 

 gtownego, miewajq czgsto liscie catkiem od zwyczajnych odmien- 

 ne. Sij one bowiem pospolicie wielkie (3 — 5 cali dtug. a 2 — 3 

 cali w nasadzie szerokie), jajowate, szczytowato-przedtuzone, nie- 

 regularnie spiczasto-z^bkowane, a czasem na klapki nieznacznie 

 wcigte; dolna ich powierzchnia jest bledsza, szarawa i g§stym, 

 krotkim, mi^kkim wtosem odznaczaj^ca si§, gorna bardziej szorst- 

 ka i rzadsze ma wtoski. Ogonki i gatqzki podobniez s^ kosmate. 



(*) Niektorzy autorowie kazdcj tal<<} gtowk^. podw6jn{| iiwazaja za 

 pojedynczcj, 2kom6rkow<j, ktorcj iiomorki s^ znacznie od siebie odsu- 

 nione, i lylko nasadami do koiiiow rol^dwojonej mtki przyrosfe. Inni 

 jeszcze kazdy pri^cik o gtowce podw6jnej, poczyluj;} za dwa pr^ciki nit- 

 karai z sob^ do pewnej wysokosci spojone , i tym sposobem 12 widz^' 

 pr^cikow, szykuj^c je we trzy czteroprecikowe kwiaty. W takim sposo- 



