622 WPOfcDZIELIVO-KWlATOWA 



bloiikg plewkowat^ uwiehczone, dachowkowato z sobq zetkni?- 

 te, z dwoch podtugowatych potowek czyli komorek uformowane. 

 Komorki podJuznie pekajtj, i obfity, siarczysto-zotty wysypuj^ py- 

 Jek. Kotki zeriskie na wierzchotku mlodocianego p§du poje- 

 dynczo lub parzysto umocowane, owalne, t^pe, czerwonawe lub 

 zielonawe, z pocz^tku prosto do gory wzniesione, pozniej coraz 

 bardziej schylajqce si§. Skladaj^ sig podczas kwitnienia z luszczek 

 czyli osadnikow prawie serduszkowatych, 2kwiatowych. Kwiaty 

 s^ na dot zwrocone; majq zawiqzek w kielichu czyli kubeczku 

 dwuzqbkowym ukryty, blizng niewyraznq. W nast^pnym roku, 

 kotka zeriska rozrastaj^c si§, zamienia si§ na szyszk^ jajowato- 

 ostrokr^gowq, w nasadzie zaokrqglonq, na krociutkiej szyputce 

 na dol zwislq, poltora lub 2 cale dtugtj (od lisci jednak zawsze 

 kr6tsz^), i w jesieni dojrzewajfjCf). Drzewiaste j4j tuski (ktore do- 

 pi^ro w trzecim roku dobrowolnie si§ otwierajq), do osi srodko- 

 \v6j przyrosJe, podKigowate, zewnatrz wypukto-grzbieciste, we- 

 wnqtrz niemal rynienkowate, gtadkie, brunatne, w wierzcholku 

 zewnatrz zakoriczone tarczq zgrubiatq, prawie romboidaln^, szara- 

 "w^, wposrodku znaczkiem wystajqcym, wgniecionym (niekiedy 

 krociutkim kolcem uzbrojonym) opatrzong. Kazda taka luska, 

 dwa pod sob^ ukrywa owoce czyli orzeszki. Sa one podluzne, 

 nieforemne, po koricach troch§ szczuplejsze, gladkie, ciemno-bru- 

 natnawe, czasem kropkami czarniawemi upstrzone, okolo 2 lin, 

 dtugie. Orzeszek opasany jest obrqczkowatq nasad^ skrzydelka, 

 ktore jest cienkie, blonkowate, przezroczyste, blado-brunatnawe, 

 na jednym brzegu niemal proste. na drugim nieregularnie biko- 

 wato zaokrqglone, w gorze szczuplejsze , w wi^rzcholku mni^j 

 wigc^i tgpe. l^juski najwyzsze, rownie jak i przy nasadzie bgdqce, 

 cz§sto zadnych nie maj^ owocow. 



Sosna trwa niekiedy do 300 a nawet 400 lat. Rosnie dobrze 

 zarowno na suchych piaskach, jak i na wilgotnym gruncie. J6j 

 drewno dojrzate, jest zolto-bialawe, szczepkie, smolne, na belki 

 i maszty zdatne, a w naszym kraju do wszelkiej budowli najpospo- 

 lici^j uzywane. Na opat lepsze jest od swierku i jodly. Odziomki 

 i grube korzenie zywicq przejgte, pod nazwiskiem harpiny, wy- 

 borne dajq^tuczywo. Wypalajq z nich smol?, sadze i dobre w§gle. 

 Mtodocianych wypustkow uzywa sztuka lekarska [turiones pini); 

 dodane do piwa czyniq je trwalszem i czysciejszem. Kora do 

 garbowania skor zdatna. 



