HzsprrzRipvw Nonius. Lis. F. Cap.Ill. E. 
NT. BB Voy iu E PA 
De Aquae utilitate, et fedula arborum 
irrigatione. | 
c aii--«277 Rima illa rerum Principia, quae Elementa vocamus, plantis 
SAP es arboribusque incrementa dare, in confefTo efl ; 
A7) Bede Quippe ubi temperiem [um[ere bumorque calorque , 
concipiunt, et ab bit oriuntur cüncta duobus. 
Cumque fit ignis aquae pugnax; coapor bumidus omnes 
ves creat, et discorsconcordiafoetibus apta eff. 
Neque vero putandum efl, velignem vel aquam exclufisre- 
liquisquidquam valere:primariasillispartes demus ; ceterum 
et reliquain hanclaudis focietatem funt admittenda, — Recte 
Ariftoteles L.II. de Genet. Anim, Cuncta pluribus nutriuntur. | Etenim quae videri 
poffint maxime fola nutriri aqua plantae , pluribus nutriuntur. Mifcetur enim aqua 
terrae; quapropter agricolae admifla fpurcitie plantas irripant. Arbores, foliorum 
acfrugum ornatu per hiemem fpoliatae, fatis fuperqueteflantur de imminuto folis a 
vertice noflropaululum declinati calore: cum quidaeftus aeflate valeat, eaedem fron- 
dibus veftitae loquantur. Pluviarum fertilitatem obortajillis ceffantibus;ficcitas abunde 
comprobat, Specus fubterraneacífleriles, utpote in quibus tum plantis tum horninibus 
fpiritus praecluditur, de ufu et neceffitate aurae liberiorisnon dubitabile praeftant ex- 
perimentum. Etquis adeo perfrictae effet frontis, ut negare fuflineret terram fertili(i- 
mam omnium elle matrem, quaeex (inu fuo gramina, frondes, fruges, arbores, genere 
infinitas proferat? Haec quamvis indubia fint ; eruditis tamen dubionon caret; cuinam 
elementorum primasadíignare partes conveniat, Acriterinterfe certant, aquonam ex 
illis plantae et arbores, fuccum, vires, incrementa, verbo,ipfam effentiam pariter atque 
exiftentiam capiant? Thales Milefius, unus e feptem Graeciae Sapientibus, cum aquam 
initium omnium rerum flatueret , definire hoclitigium multum laboravit. Inillius 
fententiam non pauci deinde eruditorum conceflerunt,et ex aqua conflare omnia; tum 
rationibus tum experimentis adílruere conati funt, In quam rem Ifíidorus L.. XIII. 
Etymolog.c. 12. fcribit: Aquarum elementum ceterisomnibus imperat. 4guae emm 
caelum temperant ; terram fecundant : aérem exbalationibus fni 1mcorporant ; fcandunt in 
fablime,et caelum ftbi vindicant : quid enim mirabilius aquis in caelo flantibus?. Parum frt im 
tantam percveniffe altitudinems rapiunt et fecum pifcium examina , effu[ae ommum n terra 
na[centwum cau[[a fiunt ; fruges gignunt s arbores, [rutices, berbasque producunt 5 fordes deter- 
gnut ; potum cunctis Apimantibus tribuunt, — Inter ceterosvero huiusopinionis patronos 
loannes Helmontius, qui a bene multis magni nominis UNUS ac Chymicus ha- 
betur, fingulari quodam experimento idem evincere, atque evidentiffime probare ftu- 
duit, omnibus omnino folam plantis aquam et vires et incrementa afferre. Terrae in 
foco diu fatis exficcatae libris ducentis vas fictile replebat;eique falicis codicem quinque 
pondoinferebat; ipfum vafculum ferreo, eoque perforato;operculo communiens, ter- 
ramque, cum ufus poflularet, aqua pluviairrigans. Poft quinqueannorum decurfum 
falix eradicata centum fexaginta novem pondo cum unciis tribus pendebat 5 terrae ve- 
ro probe, ficut antea fuerat,iterumarefactae pondus ducentarum librarum,nonnifi du- 
abus unciis deficiebat. Quo ipfo firmiter fatis probatum ES credidit Helmontius, fali- 
3 cem, 
