Lisarl Carvsx [dIIE 27 
Poteft etiam foli pingue hac ratione diiudicari. — Vas fictile terra compleatur, ei- 
demque affundatur aqua: quod fi illaimmota multo nihilominus limo fuerit vifcofa, 
bene eft: Sin vero glareae inflar fubfidat, aqua femper pellucida neque taritillum 
turbida ; parum ex ea fertilitatis Íperandum. —— Alii terram aqua perfufam fübagi- 
tant; poflquam deinde haec iterum fubfedit, aquam deguílant ; quam fi dulcem 
experiuntur , illam plantis convenire flatuunt; uti e contrario inhabilem prohun- 
tiant, fi aqua fubacida fuerit. 
In univerfum fciendum eíl, terram pro plantarum varietate variam efle poffe ac 
debere. Statuimus interim et pro certo affirmamus, malos citreas aurantiasque, de 
quibus hoc in libro nos acturos Bono cum DEO conflituimus, terram amare dulcem 
aclimofam. ^ Qualis reliquis conveniat, alii dispiciant 5; cum hac fuper re multis 
disceptare verbis mihi neque libeat neque vacet, 
— 
Cum» 
Variae circa aérem obfervationcs, ut plantandis ille, 
transferendis hibernandisque malis aureis 
conferat. ' 
SEES érem elementorum efle praecipuum et utiliffimum , quod 
reliqua omnia omnino penetret , eorundemque naturam et 
indolem confervet, in confeffo eft, Ignis praefocatus extin- 
gueretur , nifi eum aér fufllaminaret aleretque, — Aquam 
moveri, non aliunde fere eft , nifi ab aére. Et cui hodie 
amplius ignotum , huius illam preffione attolli, ut furfum 
tendat , cum naturali fua gravitate deorfum feratur? Ter- 
rae, intimisque ac profunde latitantibus huius partibus , aer 
itidem fe "e : id quod ex eo fatis conflat , quod eam 
non raro findat, concutiat, fübvertat, uti crebriores terrae quaffationes hincinde 
obviae abunde teflantur. | Nec quenquam adeo hospitem fore reor, qui animantia 
cuncta, ipfosque pifces, oceani et aquarum habitatores, aéris beneficio vivere, eoque 
ne puncto quidem temporis carere poffe nefciat. — Plures eosque admirandos aéris 
effectus, et innumera, a celeberrimo Maedeburgenfium Confule, Ottone Guerikio, 
ope Antliae pnevmaticacab ipfo ingeniofilTime inventae;inftituta experimenta lubens 
Íciensque hic praetereo. — Plantae , arbores herbaeque omnes, aére non magis carere 
pollunt quam homines, — A binis illis Viris excellentiffimis , Marcello Malpigbio et 
Nehemia Grevv, plurium pro aére et fucconutritio recipiendo vaforum vifcerumque 
compage,(quam diligenti plantarum fcrutinio et anatome obfervarunt,)eas effe dona- 
tas didicimus. — Ea ergo vafcula augendis, vegetandis colendisque arboribus infer- 
viunt: Quae, utriculorum fibris minus curate cufloditis , fi nec fuccum amplius, 
nec aérem libereadmittarit, non potefl fieri, quin plantae marcefcant aut penitus emo- 
riantur: lllarum namque eadem ratio et natura eft, quae animantium, quibus cur- 
fus fanguinis impeditus morbos aut mortem itidem minatur. Hinc aéris qualitates 
tam quod ad plantationem, quam quod ad collocationem, multo maxime autem ad 
hiemationem attinet, funt notandae. De priore illa in fequentibus; hic vero, aéris 
femper rationem habituri, de poílerioribus, collocatione nimirum et hiematione, age- 
mus. 
Da Plan- 
