F ig. A. 
Fig. B. 
Fig. C. 
né — APPENDIX. 
mu— X D IEEE 
queant, fuaforfim atque auctor, ut, qui buxo aliquod in campo defignare fufli- 
net , prius horologia univerfalia, quorum ufus in omnibus terrae locis effe 
poteíl, et maxime horizontalia, quorum plana horizonti parallela et ad libellam 
pofita, fecundum artis leges componat. Deinde moneo, ut aptum, qui a fole 
fplendente;nec impedito;illuminari per integrum diem queat, locum conftituat, 
conílitutumque diligenter et folide complanet. "Tum de gnomonis defieendi 
puncto determinando fit follicitus, et puscebs de linea meridiana, cuius in- 
ventio vel ideo difficilior, quod nulla ferearea in meridiem ita directa , ut non 
quadantenus declinet ; adeoque centrum pro gnomone figendo, ex quo linea. 
rum radii exire debent, non femper in illius medietate, fed interdum in parte al- 
terutra quaerendum. Proinde borologii mei defignationem oculis non tantum 
fpectandam fubieci; fed et totum nunc artificium, quo omnia rectius pateant, 
breviter ac plane hic repetam. Stilum erectum trium quatuorve pedumiindicis 
loco fixiin centro a (Vid.Fig. A.) adangulos rectos perpendiculariter 5. poft- 
modum , ubi hora octava antemeridiana a Sole et enomonis extremi umbra 
oftlendebatur, in 4 baculum pofui; tum ex puncto z per alterum £ ope funi- 
culi defcripfi circulum. ^ Quo facto horam obfervavi quartam pomeridia- 
nam, et ubi enomonis umbra extrema contingebat circulum, lit. c notavi, De- 
nique intervallum inter 7 et c in duas partes aequales 4 divifi: per hoc divifionis 
punctum ex centro horologii a rectas duxi, vel potius funiculum extendi ad 
areae usqueterminum, ficque lineam meridianam et punctum horae duodeci- 
mae inveni. Quod fi vero remotior aburbefitlocus, quam ut fignum horae 
aere campano datum refcire queamus , puncta 2 et c fequenti modo funt inve- 
nienda: Notetur hora circiter tertia aut quarta ante meridiem umbra flili ex- 
trema 5, et deinde per hanc umbrae extremitatem, uti fuperius, ducatur circu- 
lus: tum hora pofImeridiana itidem tertia vel quarta obfervetur filia fole um- 
bra, ubi circulum extrema tangit; interque locum lit, c notatum et 2 quaera- 
tur medium, utantea, et habebimus horam pariter. diei mediam feu duodeci- 
mam. | | 
Pro punctis horariis reliquis inveniendis ( Vid. Fig. B.) cum operatio in 
agro operofior fit et molefta,defcribantur eadem in charta maiori ; atque haec 
tabulae planae et latae affipatur: tum lineae horariae ex centro chartae deli- 
neatae ad tabulae vox ambitum, quam fieri poteft diligentitfime, protrahan- 
tur. Hinctabula iffa eo modo parata in terram itadeprimatur , ut illahuius 
fuperficiem planam ad libellam aequet, eandemque prorfus efficiat, — Sed hic 
curate videndum, et diligentia adhibenda fumma , ut centrum in charta nota- 
tum fuperimpofitum, contingat centrum feu punctum flili 2 in area, ex quo 
horae meridianae linea eft deducta: haec quoque exacte refpondeat lineae 
meridianae in charta defcriptae, neque vel pili latitudinem declinet; idque fu- 
niculus ex a in Zantea extenfus facileindicat. In centro tabulae, quod puncto 
a in area refpondet, clavusfirmetur, ad lineashorarias ope funiculorum, quiin 
areae margine tenfi bacillo innectuntur, faciendas aut defignandas. Denique 
totus areae ambitus pro lubitu figuretur, ut vel fchedam volantem Fig.C vel 
circularem aliamve foni referat; quam unacum lineis horariis buxo orna 
re, ipfasque horarum notas vel literas Romanas vel ciffrasarabicas buxo itidem 
variae poteris, Quibus omnibus rite artisque lege peractis, gnomon eriga- 
; tur, 
