— 
AMESS (0o) x28 4t 
officium fupplere po(fit: quod omnes componantur fimilibus tubulis, veficulis , membranis, cellu. 
lis, trachais cortices & laburnum conttituentibus, per que fuccus nutritius ex terra in radices , ex 
his in caulem five caudicem, ex hoc in ramos, ex ramis in folia &c. propellitur, & quidem facilius 
velociusque 1n partes fuperiores, tanquam locos, ubi a radiis folaribus teporeque aéris externistam 
ipfe di&z partes plantarum extremz teneriores , quam fuccus nutritius in iis contentus rarefiunt , 
ideoque eo, ubi minor eft prefTio , & refiftentia, quam Ariftotelici fu&ionem olim appellarunt , quam 
ipfa natura ctiam fponte adeo probat, ut nemo eam negare audeat. | 
XIV. Ubi enim fylve Fagorum & Pinorum v.g. in Auftria lege fcientie ceconomice ita cz- 
duntur , ut intra fingulum fpatium 30. annorum iterum nova earum copia fuccrefcat , ad novam 
ligni meflem apta, ibi fingulo trigefimo paffu arbor fenior fertilis relinquitur, a cujus feminibus quo- 
libet anno decidüis nova fobolesarborum denfi(fime fponte feritur : denfiffima hec fylvula intra 16. 
yel 15. annos in arbores 15. pedibus longiores , alias vero multo breviores longe eminentes excre- 
fcit, quarum longiores five longiffime intra 30. annos tantum in vaftas arbores adolefcunt, humi- 
liores vero omnes, ad. quas radii folares ob umbram harum longiorum pertingere nequeunt , emo- 
riuntur & fuffocantur omnes, nifi mature pro ufu & utilitate economica a rhedariis , fimili tenui 
ligno indigentibus , exfícindantur, ficque majus fpatium & nutrimentum majoribus fiat, — Ex ratio- 
nc hac defectuque fufficientis caloris plante alpine omnes funt minores, frugesque & uvz ad vias 
Regias plantatz multo pulvere confperfe ob depravatam pelluciditatem fuam tardius feriusque ma- 
turefcunt, imo triticum Secale ibi fata, fatuas , id eft , inanes fpicas ferunt, 
XV. Ex quibus omnibus clariffime patet, tam fupra allegatus afcenfüs fucci nutritii ad fummi 
tates & extremitates plantarum , quam ipfe modus nutritionis harum, neceífitasque apricationis fo- 
laris proportionata , tanquam prima caufa vegerationis ; proportionatam dico cuilibet plantarum 
fpeciei didtam humo:um rarefadionem , quoniam plures plante , nimis fcilicet pellucida , radios- 
quc in fe nimium cogentes , radios folares calidiores non ferunt , fed folum aérem tepidum; inter has 
eminent plante Autrantiz & citrez ex femine natz , quz, dum radiis folaribus calidioribus imme- 
te exponuntur , aduruntur & pereunt , ficut Cocbiearia , & alie plante plures nimis pellucida. 
XVI. Patet fimul ex diüis , quod bullulz , veficulzve plantarum Malpighiane & Grewiane 
in variis plantis varie fint figure , exiguisque orificiis inter fe communicent, & in feinvicem hient, 
tubulosque forment nodofos , fimiles circiter. Aludel cbymicis conftrv&tis , aut vafis limpbaticis chy- 
liferisque humanis ab Anatomicis paífim depilis ; tales ctiam tubuli cum reliquis intertexts fibi. 
que lateraliter contiguis membranas five lamelias laburni & corticis , componant , per quas , ubi mi- 
nor eit preío & major rarefaciio , facilis fiat progreflus , difficilior vero velnullus co, ubi major e(t 
prelio & pondus, atque hic iterum vel modo naturali fcilicet ex radicibus furfum verius extremi- 
tates, vel fupradido inverío modo, dum rami terre implantantur , ex ramis in radices, tunc officio 
ramorum defungentes — Ideo non miramur amplius , quod plante praecipue íic dicte perennantes 
novem modis fcquentibus propagari po(fint. Scilicet : 
— A. Radicibus, quibus plante plurima intra terram foboles juniores proferunt , fponte vel le- 
viarte abladandas, & transportandas: bunc modum ctiam hortulani exercent radicibus AMiradiir 
& Afparagi, eas novis areoiis poft fat longum tempus fua cffoffionis ,implantando ficque tresmo 
quatuor annos cempendifaciendo ,ut turiores, flores , ru&usque majores adipifcantur : idem exer- 
cetur 4J/ij, & Cape radicibus, in quarum befi manifcftam fucci nutritii primi ordinis ciffernam com- 
munem hic obiter moneo: idem hic modus íefe per radices folas propegandi absque vllo frudu & 
femine , plurimis plantis etiam eft naturalis, veluti Pervice , Zpocyzo &c, raro fructificantibus nifi 
intra yas anguítum earum radices coérceantur. 
;:;.B-.- Minus cognitus & hucufque minus confideratus eft modus, quo plurimae plantz fcfe pro- 
pagant , fcilicet per bulbillos, quos plante vel in fümmitate , vel in foliorum alis , vel etiam in 1ma 
radice ferunt , & quibus fefe non aliter ac feminibus fuis traducunt:recte & attente hi bulbilli a me 
examinati aliud non continent. quam fupra lll, de ovo feminali recenfita: talia ova bulbillofa u:.a 
cum ordinario fructu mixta ferunt in fümmitate Szellari; [u£ea Cl. Dill, omnes Cepe & Zillia ilveftria, 
ad foliorum alas autem hic in Viennenfi agro paffim fert Gmilia Denzaria , & Saocijraga ad foliorum alat 
bulbifera T, Lilium fihoeflre ad foliorum alas bulbiferum , Biflorta in agro Viennenli rara, &c. in radici- 
bus eadem fert Saxifraga vulgari , hic in Auftria rarior illa, ut putem folam variationem ex clima- 
tis diverfitate : omnes ha plantz , ut alibi etiam jam monui contra aliorum opinionem, fimul etiam 
florent, & alium. praterea fuum fpecificum ferunt frudum : diu poft bulbillos jam maturos & dc- 
ciduos , tales etiam bulbillofos cirros PESPUME etiam habent omnium plantarum laburpa & coru- 
| ces, 
