i966 (o) X980 59 
vinum non fatis durabile dicitur, licet fecundum Phyficam experimentalem omnia vina ultra an- 
num non durabilia, fint maxime matura, faniffima, maximeque oleofa , dummodo fuerint in prin- 
cipio dulcia absque aftri&ione. vid:8, Durabilia vero precipue 14. taxata ; omni & toti Reipubli- 
cz Germauice pernitiofa phyfice moraliter , atque ob dictasibidem caufas multo caríora & pretio- 
 fiora, quam vineatores hucufque perponderarunt. 
18, Poft 16. & prz 17. copiofius inter vitem vulgarem Gropen in vineis cisdanubianis Auftriz 
colitur vitis folio fübrotundo integro minore fubtus albente, bacca globofa minore alba : Auftria- 
cis vulgo die Silber-Weitle , Al(atis, quibus vulgaris effe dicitur, forte ficut etiam J. B. Edi-Trau- 
ben , Weisfreifchen: aft hujus baccee difficu]ter feriusque , attamen etiam citius & facilius , quam 
Gropen in noftro climate maturantur , vinum etiam ferunt fat copiofum, & multo melius, citius- 
que potabile, quam terribile vitis Gropen : atque ex hac fpecie cum intermixtis paucis Gropen vi- 
nee Bruneníes funt conftru&z: quarum vinum macilentz complexioni amicum eft , minimeque 
eft acidum , valde tenue eft & Igve, non nimis fpirituofum , & poft tres annos, imo citius fit pota- 
bile, id eft, jam depofuit omnes fuas fzces & tartarum: fapore & tenuitate füa ad vinnm Mofella- 
num adeo accedere mihi mihi videtur , ut non dubitem, quin vinee Mofellange ex eadem mera vi- 
tis fpecie fint conftructz, 
19. Prehac & omnibus reliquis in Auftrie cisdanubianz vineis copiofior eít vitis folio inte- 
gro fabrotundo glabro mipore utrinque viridi, bacca globofa majore viridi dulci, uva far&a bre- 
viore , Auftriacis vulgo Cervanl , Rhingovienfibus die Riesling , mater vini Regis Toccavien(is, 
Rhingovienfis , optimique Auftriaci, & vulgatifima communitfimaque in omnibus Auttriz cisda- 
nubiane vineis poft Gropen , aut faltem cum Silber-W'eiffen 18, zqualis , ex eadem mera & fola 
integrz fupra dicte vinez & forte plures funt conftru&e , plerumque tamen cum admixtis Gropen 
colitur , ita tamen , ut , quo plures vites hujus fpeciei in vinea funt , eo magis vinum Auftriacum 
 nobilitetur: vinum ex hac fpecie pura productum , veluti fupra dictum Rhingovienfe preter alias: 
dotes, etiam fere immortale five incorruptibile eft, ita, ut folum fit, quod trans zquatorem a na- 
vigantibus citra ullam corruptionem devehi & iterum reportari poffit , quod idem phenomenon 
quidem etiam Regi vino Toccavien(i concentrato proprium eft, fed tantum ex defe&u flvoris & 
aquofitatis, Rhingovienfi autem eft ex copiofo fuo fpiritu ardente , principiisque fuis reliquis intime 
mediante hoc fpiritu cum aqua mixtis & coherentibus, & ideo a fe invicem nulio fermentationis 
. motu facile dilolubilibus. vid. 3. Accedit etiam huic vino ea bonitas, quod poft paucos annos 
v.g. tres vel 4. intra dolium potabile fiat, civibusque potum conítantiorem , meliorem, vilioreque 
pretio fuppeditet. Ex hac etiam fpecie fere mera omnes vinee Znoimenfes in Moravia funt con- 
ftru&e, ex quibus inter reliqua beneficia id etiam cives illius civitatis manet , quod vinum con. 
ftanter melius vilioreque pretio habeant , quam omnes Auftriaci , quibus menfüra vini falerni 24. 
crucigeris venumdatur, qu& Znoimz vix 12. crucigeris conftat. | 
20. Experientia de hac vitis fpecie docuit, quod quo pauciores hujus fpeciei Cervanl vites in 
una vinea funt, eo vilius & acidius, tardiusque potabile vinum fiat; optimum elt , quod ex meris 
Cervanl exprimitur, mediocre, quod fit ex mixtis uvis Gropen, melius , quod exprimitur ex ad- 
mixtis uvis Silber-Weiffen , idem puta de ceteris melioris note vitis fpeciebus fupra recenfitis ad- 
mixtis, unde tot vinorum in eodem climate , imo loco &c. differentie , quot uvarum fpecierum 
cum aliis mifcelz pauciores vel copiofiores, (implices vcl compofitz , que differentiz deinde ite- 
rum mille modis variantur a fupra diclis caufis externis, fcilicet vinearum fitu , loco , climate; fo- 
lo, anni divería temperie, vitium cultura majore vel minore , & vario fermentationis modo , vi- 
tiumque fenio &c. copiofum etiam hec ultima vitis fpecies fert fuccum , copiaque fucci cum 
Gropen certat , licet enim Gropen una uya & vitis copiofiorem fuccum praebeat , quam una Cer- 
vanl, certum tamen eft, quod vinea conftrudia ex meris Cervan! eandem, imo majorem quantita- 
tem mufti eodem anno ferat , quam vinea ejusdem quantitatis conftru&ta ex meris Gropen , quia 
Gropen vitis fingula majus fpatium pro fua plantatione & vegetationein vinea exigit, Cervanl vi- 
tis vero minus , quo fit ut plures vites Cervanl in vinea ejusdem quantitatis plantari poffint, fic- 
que numerus harum , quantitatem uvarum Gropen fuppleat , unaque Cervanl plures ferat uvas , 
quam Gropen. Hac vitis fpecies, fi facilius Citiusque ejus bacce in Germania matureícerent , ft 
peraret facile omnes reliquas vitis fpecies , ob hunc vero nevum vineatorum Germanicorum im- 
menfos labores nulla unquam vindemia folvendi capax cft, ut merito miferi. ifti homines fufficien- 
tes cauías haberent, aliis modis ftudendi & excogitandi , quibus alie vinez conftrui poffent , quz, 
etiam fepofito nonnihil avaro copiofe vindemie quolibet anno colligende defiderio , Wn 
füam operam quolibet anno certe folverenr, & , dum coclum favet, non leve lucrum illis afferrent, 
hocque modo non tantum plane indemnes fierent, fed ctiam non raro multum lucrarentur. 
21, Conflraende fc. in Auftria & tota Germania vitifera vinee forent ex meris vitibus, quarum 
nvz (ive bacce cito & facile etiama mediocri eftate maturefcunt, ab zítate vero fervidiore & lon- 
giore, tam rara in Germania, plane —' & excellentifhmz optimaque fierent, cs 
2 22: 17» 
