VI V o o R R E E D E. 



alle de bevalligheeden , die hen eene egte geleerdheid kan by 

 zetten. 



Het menfchelyk vernuft , dus zyne kundigheden meer en meer 

 uitbreidende, zag het de gefchapen natuur in meerder uitge- 

 breidheid. Het Vergrootglas van Leemvenhoek en de Ferrekyker 

 van GalUl-to hadden getoont, dat de Natuur voor ons eindig 

 vernuft oneindig is ; het ondeedmes in de handen van Har^ 

 vei en andere fchrandere Mannen , deed de natuur der Dieren 

 nader kennen ; de Heer Hales ftortte een nieuw ligt Op den Aard 

 en groey der gewalTen ; en de Delf-ftoffen , door de Scheikun- 

 dige proeven van L^/;;fry behandeld, toonden een zamenftel , dat 

 men naauwlyks zoude hebben durven üellen. 



De Academiën , Genoodfchappen , en Maatfchappyen in de 

 meefte landen van Europa opgerigt , ftrekten ten fpoore van 

 veele nieuwe en gewigtige ontdekkingen. Eindelyk reezen die 

 groote iVIannen welker naamen in de Jaarboeken der Geleerd- 

 heid , onfterfFelyk geworden zyn. 



De Koophandel van den anderen kant,ftrekte niet alleen ten 

 band van de zamenleeving , maar ook tevens ter bevordering 

 van kennis , vreemde en te vooren onbekende Dieren , Gewas- 

 fen en Delffloffen , in de Kabinetten der Liefhebberen ver* 

 zameldt , maakten zoo veele onderwerpen van nieuwe kun^ 

 digheden; doe begon men zamenftellen der geheele Natuur te 

 maaken , waar onder thans die van de Heefen Klein , Bris- 

 fon en Linnaus uit muntten. 



Van welk nut echter deze zamenftellen ook geoordeeld wor- 

 den , geeven zy niet anders , dan een naam-lyft van Dieren » 

 Planten , en DelfftofFen op , die in eene willekeurige order ge- 

 Ichikt zyn , en vaak van de Natuur gewraakt worden. Geheel 

 anders ijegrypenhetde t:leeren Clufias •, Reaunmr ^ Lpnnet ^ EUh ^ 

 Trembley , Bafier , enz. als , die den kleinen kring in welke het meüP- 

 fchelyk vernuft beperkt is van de eene zyde in acht neemende , 

 en van de andere de uitgebreidheid der natuur, zig aan eenen 

 tak en zomtyds aan een onderwerp bepaalden , en de andere 

 deelen der natuur oppervlakkig befchouwden ; de groote Buf- 

 fon echter breidde zyne kennis over de geheele natuur en heeft 

 reeds de viervoedge in XV. Boekdeelen onnavolglyk befchree' 

 ven, zonder zig aan eenig zamenfiiel te binden, terwylde Heer 



