( 



Abh. u. Eer. d. K. Zool. u. AnthivEtlm. Mus. zu Dresden 1902/3 Bd.X Nr. 6 



29 



h 



bevestigd. Het spreekt van zelf, dat het zijde door de ouderdoiiipeling en de droging daariiaj zoodanig 

 is gekrompen, dat bet geheele vlak smaller is gewordeu. Ook hierop beeft de Inlander bij Let inrichtcn 

 van zijn penampikkan gerekend, want een dor horizontaal staande latten van het lionten raain kan zoover 

 boven- of benedenwaarts worden geschoven en vastgezet als de werkuian zelf verkiest. Hem blijft dns voor 

 het weder opstellen van zijn reeds gekleurde en nog omwonden draden niets anders over dan boven en 

 benedon tusschen de dubbele streng de houten raanilatten te steken en deze zoodanig aan zijn penampikkan 

 te bevestigen, dat alle draden weer strak staan; dan eerst wordt het agel losgewonden. De eerste klevir 

 die door middel van onderdompeiing van het garon wordt opgebracht is bijna altijd het rood of het purper. 



u 



Eine Yereinfachnng d'es Farbeverfahreus hat Jasper S. 352 beschrieben: „Ook worden ter 

 uitsparing van tijd de draden van h&t voorvhxk samen met die van het achtervlak omwonden volgens de 

 voorteekeningj zoodat men dus de aauvangsschets van watoepoeroe alieen op het voorvlak van draden 

 noodig heeft. Bij dit praktisch gewijzigd procede heeft de werkman zoo nn en dan de verstelbare onder- 

 lat van het scheerraam zoodanig naar boven te sclmiven^ dat de beide vlakken niet al te strak staan en 

 dat het samenbinden van de draden nit die vlakken mogelijk wordt. Men verkrijgt daardoor een vlak 

 van draden, dat onder en boven uitloopt in een zich om een lat slingerenden koker. Alle twee of vier 

 of zes samen omwonden draden van voor- en achtervlak vormen dns samen op de penampikkan den stand 

 van de letter X." An einer groBern Anzahl von geikatteten Tiichern ans dem Timor-Archipelej besonders 

 an soJchon aus Roti und Sawn konstatierte F. Driessen (s. Loeber, Het 'Ikatten' 1902 S. 8f. u. Ronff aer, 

 Over Ikat's nsw. 1902 S. 12) eine noch weitergehende Yereinfachnng des Yerfahrens „door namelijk de 

 katoenen witte weefgarens bestomd voor de kettingdraden van eim bepaald doek, eerst dnbbel te vonwen 

 vokcns de lengte, en dan nomiaals dnbbel te vonwen volgens de breedte der gczamelijkc draden, en dan 

 eerst te gaan ikatten, waardoor men niet alieen vier vliegen in een klap slaat —■ om het nu zoo maar 

 eens nit te drnkken — , maar natnurlijk ook bij het latere weven eon doek verkrijgt, dat eerst zns, en 

 dan zoo nog eens sametigevoiiwen, zichzelf volkomeu dekt; een doek mel vier deelen, die over en weer 

 elkaars spiegelbeelden zijn". Wray erwahnt eine derartige Yereinfachnng nicht. 



ITber die beim Ikatten anf Seide in Grissee (Java) nnd Sitiawan (Malaka) verwendeten Farb- 

 stoffo s. Jasper S. 353 nnd Wray S. 154. 



Zuni Einbinden werden beim Ikatten im Ostindischon Archipel als farbdichtes Material Lontar- 

 oder andre Palmblattstreifen, in Borneo Lemba-Fasern, in Grissoe (Java) „agel-touw", d. i. „de sterke 



vezels nit de jonge bladstcelen (papah's) van de gebangpalm" (Jasper S. 346), in den Gajo-Landen 



(Sumatra) „eene biezonsoort, beldom" (Not. Bat. Gen. XL 1902 S. XYNr. 95), in Sitiawan (Malaka) „waxed 

 thread" nnd „strips of banana stem" (Wray S. 154) gebranclit, in Yorder Indien Baumwollfaden, in Frank- 

 reich bei den Scidenwebern des 18. dh. (s. nnten) Pergament-, spater Papierstreifen ; s. J. A. Loeber, Het 

 'Ikatten' 1902 S. 7 u. 16 nnd G P. Ronffaer, Over Ikat's 1902 S. 4. ' 



( 



I 



Das Weben mit ge'ikattetem Faden 



Uber das Weben rait geikatteter Kette macht Wray S. 154 folgende Angabe: „The whole of 

 the bnndles having been dyed, the silk for the warp is put into the loom, five threads from each bundle 

 being taken and carefully arranged in the comb of the loom so that the whole pattern looks correct. Tlie 

 woof thread is of the colour of the ground, but here and there a stripe of some other coloured thread 

 may by introduced." 



Uber das Webe]i mit geikattetem Einschlage lieiBt es bei Jasper S. 353 wie folgt: „0m tot 

 het eigenlijke weven to kunnen overgaan, om met het werk aan het weeftocstel, waarop te voren de schering- 

 of lengtedraden gespannen zijn, een aanvang te kunnen maken, wordt het garen van de penampikkan 

 gewonden om de bamboezon spool, die het op dezelfde breedte van het scheerraam werpt tusschen de op- 

 gespaunen lengtedraden". Weun beim Weben eines Tuches mit geikattetem Einschlage die Einschlag- 

 faden nicht genan in der Weise, daB sie das gewiinschte Muster fehlerfrei ergeben, an die vorhergehenden 

 SchuBfadeu anschliehon, dann znpft und schiebt nach einer mlindlichen Auli^ernug des Herrn Dr. P. A, 



