-rSV- 



54 Ethnograpliische Miszellen JI: 4. Meyer & E^ichterj Webgerat aus deni Ostindischen Archipele 



A 



Als einheimischer Name fur Webgestell wird za Museum Dresden 11819 und 11820 (von 

 Limbotto) und 11933 (von Telaga) „wawalo" angegebon. Die Namen der einzelnon Telle des Webgestells 

 im Gorontalogebiete s. oben. Die Namen der Teile des Webgestells bei Bugis und Makassaren s. bei 

 Matthes, Boeg.-hoil. Woordeub. 1874 S. 1131 und Mak.-hoU. Woordenb.^ 1885 S. 11291'., womit man die 

 Abbildungen in den zugehorigen Atlanten Taf. VI lett. a Fig. 1 und 2, sowie Boeg.-holl. Wb. S. 1130 und 

 Mak.-holl. Wb.2 S. 1129 a nebst der Abb. a. a. 0. Taf.YI Fig. 12 vergleiche. Uber Namen des Webgestells 

 in Indonesian iiborhaupt s. Pub 1. VIII 1890 S. 19a. 



■ 



Die Hdhe der Webkunst im Gorontalogebiete 



Nach J. a. F. Biedel, De landschappen Holontalo, Limoeto, Bone usw. in TTLV. XIS, 129 1870 

 gehort ein Webgestell („een pahokasi wawalo en verdere benoodigdheden tot het spinnen van katoen") 

 in diesen Gegenden zum gewohnliclien Hausrate selbst des geiingen Mannes. Wie anderswo im 

 Archipele (vgl. z. B. Rouffaer, Oat. Tentoonst. Rotterdam 1902 S. 4) besorgen aucli liier die Frauen 

 neben dem VVasserholenj dem Koclien, dem Reisstampfen das Webeu.^) 



Naheres iiber die Webkunst in Gorontalo erfahren wir durdi C. B. H. v. Bosenberg, Reistogten 

 in de Afd. Gorontalo 1865 S. 30: „In sommige vrouweiijke handworken, als ... het weven, heeft men 

 een vrij hoogen trap van volkomenheid bereikt . . . Als grondstof voor het woven gebruikt men gedeelte- 

 lijk garen van inlandsche boomwol, hior gemaaktj gedeeltelijk ingevoerd garen (benang costa). Oni den 

 bier gemaakten draad te verwen bezigt men plantaardige kleurstoffeUj welke het land oplevert, voor blaauw 

 indigo[^)] (Indigofera tinctoria), voor rood mengkoedoe (Morinda citrifolia) en voor geel koenjiet (Curcuma 

 longa). Het weefgestoelte zelf is hoogst eenvoudig. Ofschoon nagenoeg in ieder huis een dergelijk werk- 







t 



1) Auch auf den Karolinen weben die J^Yauen (vgl. J. S. Knbary, Etlin. Beitrage 1895 S. 95, Finsch, Ethnolog. 

 Erfahrungen 1888--93 S. 473); dagegen webt an dem von R. Parkinson lAE. XL 242 1898 nach einer photographisclien 

 Aufnahme abgebildeten Webgestelle von Ontong Java ein JVIann (vgl S. 207). Das entspriclit vermutlick den wirklichen 

 Vcrhaltnissen nicht; auch Rouffaer, Oat. d. Oost.-Ind. Weefsels. Tentoonstelling van „Oost en West" 1901 S. 57* zweifelt 

 daran. Wahrscheinlich hat Parkinson den llanu an das Webgestell setzen lassen, daniii: er ilun zeige, ^yie gewebt wird. ■ — 

 Uber die soziale Schicht, der die Virtaosinnen der Webkunst angehoren, sagt Loeber, Het weven 1901 S, 8f.: „Die vindt 

 men, evenals bij het batikken op Java, onder de vrouwen der aanzienlijken, die meer tijd aan het weven kunnen besteden 

 dan de gewone kainxJOeng-vrouw, meer zorg aan het mooie weefsel kunnen ■wijden, een vaardigheid en intelligentie, die in 

 geslachten erfelijk is geworden. Bizondere versieringsgaven, waarbij traditioneele verhoudingsformules niottcmin een niet 

 geringe rol spelen en die het weefornament somtijds verrijken met een hoogst ))elangrijke, meetkundige samenstelling. Zoo 

 mant op Roti het weefsel der aanzienlijke vrouwen boven alles uit; evenzoo mcldt Eoos [de Koo van A Id.erwerelt TTLV. 

 XXXII, 594 1890J van Soemba, dat de prinsessen van den bloede zich alloen moeien met het omwinden der draden, de 

 eigenlijke ornameutvormlug, het mcchanisohe woven aan slavinnen overlatend [vgl. dazu auch Loeber, Het 'Ikatten' 1902 

 S. 11]. Het ornament dier zehlzaam schoone Socmbadoeken, waarin het vorstelijk patroon uit een gestilecrde menschhgLu-en 

 bestaat, dat is haar werk!" Loeber niacht Xietiwe Rotterd. Courant 28. Juli 1901 Eerste Blad A S. 1, Sp. 1 auch auf zwei 

 interessante Ausnahmen von der sonst allgemein gilHigen Tatsache, daB die Erauon es sind, die die Webgeschafte ausiiben, 

 aufmerksam: „Ten eersfc het bericht von dr. Nieuwenhuis (1.30) daf, de ovnamonton der kleedjes, door de ICajans aan linn 

 dooden meegegeven en bestaande uit zw^arte, uifcgeknipte iiguren, door de mannon ontworpen worden en door de vrouwen 

 op wit katoen genaaid. Het twcede is met betrekking tot hot weven nog curieuser. In den door mr. v. d. Ohijs zorgvuldig 

 bewerkten catalogus v. h. Museum te Batavia (4de druk. Suppl. biz. 3.) staat een slendang No. 3811 uit de Batak-landen als 

 volgt bcschreven: 'Slendang' van de soort roendjat. Behalve de rand (sirat), welke door mannen wordt geweven (volgens 

 bewering om dat vrouwen zulks niet kunnen), worden deze en andere slendangs door vrouwen vervaardigd ... De rand 

 (sirat) wordt verkregen door het . . . ikatten ... In dit geval zou dus de Bataksche man in staat zijn het ornament door 

 ikatten of siratt&n- aan de brcngen, terwijl het gowone weven aan de vrouw overgelaten blijft.'' Xach Jaspers DarsteUnng 

 (s. oben) ikatten in Grissee (Java) die Planner, nicht die Erauen; vgl. auch die Abb. beiAV.W. Skeat, Maul, 179 1901. Nach 

 Loeber, Cat. Oost- en West-Ind. Vlechtwerk 1902 S. 93 zeichnen beim Bandhaua-Verfahren im allgemeincn die Manner vor 

 der Earbung mit einem in schwarze Earbc getauchten Stiicke liolz (in Surabaja gebraucht man grobe, holzorne Kliachees, 

 peto, die in angerichtete Curcumafarbe getaucht werden) die Musterverteilung vor, wahrend die Erauen das Znbinden der 

 bezeichneten Stellen besorgen. 



1^)] Der Indigo (ente) wird nach v. Rosenberg, Reistogten in de Afd. G-orontalo S. 29 in Gorontalo selbst gebaut, 

 eben::>o wIg; die Baumwolle (fiopo). Uber BaumwoUenkultur in Gorontalo s. auch Valeutijn I: Beschr. der Moluccos S. 79a 1724. 



I 



■^ — 



