I*^ ^ — I _ -_J 





"■X"*"*^ J-^— ^^ 4-3i- 



■ ■ U~M4fvlatJ V'##ZLC- X 



rJW^HD-. 



^-■^ '■■K^iM ^7^_S ^-^ i:>^ a^'flli ■.--^^. ^.Lv^-T... J. rii^ .^ 



^ - ^ ^ 



-' "^^l^ "^ 



"^-'""^-- 



\ 



I 



i 



1 



i 



Abk u. Ber. d. K. Zool. u. Anthr.-Ethn. Mus. zu Dresden 1902/3 Bd.X Nr. 6 



71 



* 



Nacli AbscliluB unsrer kloinen Studie haben wir vom Herrn Koiitrolleur A. 0. Veenhuizen in 

 Kottabai'oe (Bolaaiig jMongondoa) aiif eiue von unsrer Seite gegebene Anregiing liin folgende wertvoUe 

 Zusclirift (13. G. 1903) erluilteUj durcb die dor zu Mus. Dr. 12GG7 gegebene Vermerk bestatigt wird: 



,/Seidene und baumAvollene Patola-Tiiclier' komen bier nog al voorj lioewel na verloop van tijd 

 ze niet meer verkrijgbaar zullen zijn, evonals de 'Kains Bentenan", welk doek, eveneens bier voorkomende^ 

 boewel speciaal destijds in de Minabassa (eiland Bentenan^ gelogen voor Belangj ^/^ Zuidkust der 

 Minabassa) gefabriceerdj bier meer voorkomt dan in de Minabassa en bier bet boogst geprijsd is van alle 

 soorten lijuwaden. De inbeemschej d. w. z. niet uit do Minabassa afkomstige lijuwadeu, noemt men alien 

 titria. Nu vormt de turia, met de oude scbeukbladeuj de oude {&- jongere) borden, oude zwaarden, dito 



— 'bet' materiaal, waariu bij 

 Yoorkeur de bruidscbatj boeten enz. betaald -woordcn. Al die zaken beeten op zicb zelf harta (in 

 algemeenen zin: bezittingenj eigeudomij rijkdom en in engeren zin: preciosa), of ook wel harta Mongondou. 



lanseUj lela'Sj geweren. Gongs (bekkens v. metaal) en de kain-Bentenan 



l>; 



Temands verniogen wordt in liarta belegd. Kapitaalvorming in andcren zin, is bier niet bekend. 

 stelsel is bier nog onbekend. Handel is bier nog niilbandel (bebalve ^/d kusten) en de betaliug gescbiedt 



Alle harla's zijn gewaardeerd in een denkbeeldigo munt, de reaal (Spaanscbc br.). Kwam 



in harta. 



+ * 



Alle turia, 66k de kaiii Bentenan, worden niet 



destijds de reaal bier van zelf veel voor, evenals tbans nog in't Gouvernement van Makassar eeu 3-taI 

 soorten daarvan werdon gevonden en waarin men't liefst den bruidscbat betaalt, bier is die munt niet 

 meer te vinden. Slecbts ouze zilveren munt en de oude kopereu duit (de doeit boerocng, zeer scbaarscb) 

 zijn bier in omloop. In 't Z. (Makassar) doet de reaal f 2, bier wordt die denkbeeldige munt geprijsd 

 op f l.GO. De turia nUj een van de zooeven opgenoenide harta Mongondou, komt bier minstens in 

 G2 soorten voor, welke van 3^30 realen per stuk doen. 30 Realen kost bv. 1 kain Bentenan. Ofscboon 

 een stuk turia in tbeorie niet in prijs daalt, al mocbten er wat gaatjes of scbeuren in gekomen zijn, in 

 de praktijk der laatste jaren beeft dergolijke factor wel degelijk waardc bij de prijsbepaling, die — boofd- 

 zakelijk van vraag & aanbod afbankelijk is , 

 meer geweven." 



Eine zweite Bestatiguug bildet eine eben erst in Kol.^Veekl. Ill, 37 (2G. Nov. 1903) 8. 3 Sp. 3f. 

 abgedruckte, ausfiibrlicbe Auskunft des Herrn Gouvernements-onderwijzer J. Nerdon in Liwutung. Dieselbe 

 beginnt mit deu"VVorten: „In vroeger tijden waren alle vrouwen van bet district Batabau [Pasan-Rataban- 

 Pouosakan] gewoon kains te weven, die 'kain bentenan' geuoemd worden, naar bet oord, waar ze voor 

 bet eerst vervaardigd Averd, n. L bet eilandje Bentenang". Sie beweist also, daB aucb auf dem Fcstlande 

 Kains Bentenan bergestellt werden. Verwendet werden zwei Sorteu BaumwoUe: „die met een pit en die 

 met twee pitten." Nerdon bescbroibt eingebend das Weben und, was ibm vorausliegt, sagt aber nicbts 

 davon, daB gcikattet wird,-) so daB bier der Forscbuug an Ort und Stelle nocb eine Aufgabe zu losen 

 bleibt. Nerdons Bericbt scblieBt, wie folgt: „Siecbts enkele oiiden van dageii bouden sicb nog met bet 

 weven van de Kain Bentenan bezig, die wel niet glad en fijn, maar daarentegen zeer sterk is. Yroeger 

 werden er baadjes, broeken en sarongs van gemaakt, die jaren lang konden gebruikt worden. Jammer, 

 dat dit soort Aveefsel spoedig gebeol zal verdwijnen. De jongemeisjes zitten tbans liever op een stoel 

 kantjes te bakon van weinig of geen waarde. En zoo gaat 't met zoovelen in de Minabassa. zij misacbten 

 bet werk der ouderen, dat zoo fraai en nuttig is." 



2) Man kann daraiif auch nicht etwa aus einer StoUe in Kerdons Bericht schbeBen, wo gesagt wird, daB es auch 

 „gebloemde kaius" gibt; denn audi eiu Master wie das von Nr. 68 der Sarasinschen Sammlung, clas iticbt mit geikattetem 

 Faden bergestellt ist, macht den Eindruck des Gebliimelten. 



u 





r" 



1-^ 



-> . .-- 



i 



TafelerklSrung zu Tafel 



Pig. 1: Teil (n. Gr.) vom Rande eines Kain Bentenan, bei den Bantiks {Minahassa) erworben, 



Mus. Dresden 12667. 



Fig. 2: DsgL, Mus. Dresden 12670. 



I 



