129 



des Sicienees de Saint - Petersbour^; 



130 



106 



cosque eiiis persecutus est'"^), Varro, qui Pompeiana- 

 rum partiuiu fuit ^^'). 



Postquam ilia consiietudo, quam Ateius cum Clau- 

 diis habuerat, morte diremta est, Salustio et, hoc mor- 

 tuOj Asinio Pollioni se adiunxit ^"^}. Cum Salustio fami- 

 liaritatem iniisse videtur eo tempore, quo ad litera- 

 rum studia et res gestas scribendas recessit, ubi Cae- 

 sare mortuo a republica administranda ipse se recepit, 

 nisi forte Salustius iuvenili iam aetateAteio coniuuctu.s 

 eiusque discipulus fuit. 



Salustius a. 719, 35 mortuus est^"^), tum Asinio 

 Pollioni grammaticus nosten iam senex se adiunxit 

 consilioque suo in componendis libris eum adiuvit^'* 



doctrinae, quam Graeci syxuxXcv x:a'.5£tavvocabant 



112 



3 requirebatur"), ita Romano- 

 quotquot laude digni Iiabentur 



multiplex et varia doctrina commemoratur^'" 

 grammaticae artis ambitus bene convenit cum eo, quod 

 quadrifariam dispertitum grammatici officium a Var- 

 rone proponitur: lectio, enarratio, emendatio et iudi- 



cmm 



duabus, quas Q 



die it, 



partibus, recte loquendi scientia et poe 



.^i„j.: llo\ 



tarum mterpretatione 



Si Ateii nostri curas secundum Varronis illas qu 

 tuor partes diiudicamus, de prima illarum partiui 

 de lectione, indicium fieri non potest; erat « artificial 



Qui libri, quum ab Horatio carm. II, 1 eorum fiat men- interpretatio vel varia cuiusque 



tio, in annum 725, 29 incidant necesse est 



111 



Id 



quod ultimum de Ateii vita studiisque testimonium est. 

 Putes paulo post eum septuagenarium vel provectio- 

 ris aetatis senem obiisse. 



Quae'e disquisitione nostra prodeunt de vita homi- 

 nis, qui viris doctis et ingeniosis sui temporis con- 

 iunctus, consuetudinem familiarem habuit cum aliis 

 magnae auctoritatis hominibus, grammaticus et rhetor 

 nobilis, literas et artes Romanas crescentes auctasque 

 vidit et pro virili parte adiuvit, quem denique posteri 

 hand rara memoria dignum habuere, his complector: 



Ateius Philologus nascitur Athenis a. circ. 100 a. Chr., 

 urbe a Sullanis militibus expugnata ca- 



ptivus abducitur 86 » 



M. Antonii Gniphonis discipulus est.. . . 80 » 

 Heraiam audit, ipse iuvenes nobiles docet 

 Claudiorum in Asia comes 55—51 



r 



post eorum mortem Salustii amicus . .44—35 



■ 



Asinium Pollionem colit 35-29 



Caput III, de scriptis Ateii. 



1. Ut iudice Cratete Mallota, qui studium gramma- 

 ticae in urbem intulit (Suet. ill. gr. 2), omnis libera- 



106) Suet. ill. gr. 15. tanto amore erga patroni memoriam extitit, 

 nt Salustium — acerbissima satira laceraverit. 



107) Caes, bell. civ. II, 17—20. 



» 



» 



» 



uni et eo defuncto Asinium Polliouem. 



famil 



109) Quadric 

 Euseb. chron. 



belluni, teste Hicronymo in 



_ 110) Suet. ill. gr. 10. quos (Salustium et Asinium Pollionem') liisto- 

 nam componere aggressos, alterum breviario omnium rerum Roma- 

 narum — - instruxit, alterum praeceptis de ratioue scribendi. • 



111) C. Frankei fast. Horatian. Berol. 1839, cap. V, pg. 172 sqq. 

 Orclhi excurs. ad Hor. 1. 1. 



Tome III. 



dignitati personarum exprimeusque habitum 



iusque.w Si 

 rhetorica ii 



cum parte optime cum hac studia 

 ;ur, et scribere illud atque legere, 



quae Victorinus e quatuor Varronis partibus separata 

 affert"^), coniuncta melius tractantur. Plurima relata 

 legimus de curis nostri in enarratione ((quae est ob- 

 scurorum sensuum quaestionumve explanatio vel ex- 

 quisitio, per quam uniuscuiusque rei qualitatem poe- 

 ticis glossulis exsolvimus.)) De emendatione, quae in 

 verbis diiudicandis cernitur. qualem Ateius exercuerit 





112) Sextus Empir. adv. gramm. I, 3 pg. 232. Xaptj; di h t(J 



uptoTw Ttepi YpafjLfjLaTtXTr]; rir-v iratSeiav 9r^al y^iaiiixaxiAti^ z^a that, 

 axpip£ararov,— EOLxe Si xal KpaTiQTetov Ttva xivetv Xcyov. » 



113) Praeter locos grammaticorum variam doctrinam laudantes 

 gravissimum est testimonium Quint, inst. or. II, 1. grammntice — te- 

 nuis a fonte assumptis historicorumcriticorunique viribuspleno iam 

 satis alveo fluit; cum praeter rationem recte loquendi, nou parum 

 alioqui copiosamj prope omnium maximarura artium scieiitiara am- 

 plexa sit. 



114) Dioraed. art, gramm. II, pg. 421. P. grammaticae *officia, ut 

 adserit Varro, constant in partibus quatuor, lectione, enarratione, 

 emendatione, iudicio. Lectio est artificialis interpretatio vel varia 

 cuiusque scripti enuntiatio serviens dignitati personarum exprimeus- 

 que habitum cuiusque. Enarratio est obscurorum sensuum quaestio- 

 numve explanatio vel exquisitio, per quam uniuscuiusque rei quali- 

 tatem poeticis glossulis exsolvimus- Emendatio est, qua singula, 

 prout ipsa res postulat, dirigimus aestimantes uuiversorum scripto- 

 rum diversara sententiam, vel recorrectio errorum, qui per scriptu- 

 ram dictionemve fiunt. Indicium est quo omnem orationem recte 

 vel niinus quam recte pronunciatam specialiter iudicamus, vel aesti- 

 matio, qua poema ceteraque scripta perpcndimus. 



115) Quintil. last. or. 1, 4. «Haec igitur professio (grammatica) cum 

 brevissime in duas partes dividatur, recte loquendi scientiam et 

 poetarum enarrationem, plus liabet in recessu quam fronte promittat.» 

 Hacc dixit Varronis partitione innisus ita pergens: et enarrationem 

 praecedit emendata lectio, et mixtum his omnibus indicium est, 



116) Victorinus de orthogr. initio: f grammatici officia quatuor: 

 scribere, legere, intelligere, probare.» Ttaque probare ntrumque cri- 

 ticae genus signifi£:at, paulo minus accurata ilia divisio est, cuius 

 quatuor partes Cic. de orat. I, 42 nominal. 



9 



