248 



de bladeren en rhizomen een zeer groot aantal zetineelhoudende 

 chlorophylkoriels bevat, volkomen in rust, en zijn de proto- 

 plasnaastroomen tusschen de balken die van celwand tot celwand 

 dwars door de organen loopen, uitgespannen. De balken zijn 

 alle met een meer of minder duidelijke laag plasma omgeven, 

 en met deze laag staan de stroomen in verbinding. In de 

 bladeren voeren deze een groot aantal chlorophylkoriels mede, 

 die aan de stroomen eene donkergroene kleur verleenen, zoodat 

 deze in de levende plant reeds met het bloote oog uiterst ge- 

 makkelijk te onderscheiden zijn. Daar de groene kleurstof slechts 

 zeer langzaam in alcohol oplost, vertoonden planten die een vol 

 jaar in deze vloeistof vertoefd hadden nog duidelijk de gefixeerde 

 groene strepen, waarin vroeger de beweging plaats vond. Spreker 

 vertoonde eenige dergelijke exemplaren. 



Dat de protoplasrnastroomen een belangrijke rol bij de voe- 

 ding spelen, blijkt reeds duidelijk wanneer men ver.«;che planten 

 beschouwt, daar men in de bladeren van deze het grootste 

 aantal en de sterkste stroomen ziet loopen naar die plaatsen 

 waarheen veel voedsel vervoerd 'moet worden, en dus vooral 

 naar die plaatsen van het blad waar een hoogere prolificatie 

 ingeplant is. Snijdt men zulk een prolificatie af, dan worden 

 de stroomen, die naar die plaats gingen voortdurend smaller 

 en loopen ten slotte naar boven toe allengs op niet uil. Die 

 verandering is reeds in minder dan '24 uur voleindigd. 



Onderbreekt men een stroombundel die naar een prolificatie 

 gaat door een dwarsche wond in het blad, dan veranderen ook 

 deze van richting en sterkte, zoodat zij na 2 a 3 dagen nage- 

 noeg den naasten weg nemen van het begin naar' het eindpunt 

 om de wondranden heen. Er bestaat echter' ten dien opzichte 

 verschil tusschen de onder- en de bovenrand der wond met 

 betrekking tot de richting die de stroomen nemen ; de uit- 

 komsten der proeven wezen er op dat de top van het blad 

 daarbij meer actief werkzaam is dan de basis. 



Een aantal waarnemingen aan de rhizoïden hebben spreker 

 er op gewezen dat waarschijnlijk de jonge balken in het in- 



