81 



omvang zijn , vormen hunne woningen , met derzelvet' 

 lommeiTijke boomen , tegen de omliggende hellingen , 

 door verschillend groen gekenmei-kte groepen. Zijn 

 echter de streken voor dergelijke rijstvelden onge- 

 schikt , of zijn de bewoners geene bezitters van deze 

 zoo kunstig gevormde vlakken ; dan gaan zij met hunne 

 in éénen morgen gesmeede bijlen uit, om de door 

 de natuurkracht gedurende eene reeks van jaren voort- 

 gebragte boomen in eenige oogenblikken te vernieti- 

 gen. De op deze wijze ontbloote gronden, waaraan 

 zij het koorn, hun dagelijksch voedsel, als opdringen, 

 geven hun eenen soms zestig- en meervoudigen oogst. 

 Niet te vreden met deze noodwendige middelen van 

 bestaan aan den grond af te vorderen, moeten de- 

 zelve ook nog andere, meer tot weelde behoorende, 

 voorwerpen opleveren. 



Ik ga de als bijspijs verbouwde gewassen voorbij, 

 om alleen diegene op te noemen , wier aankweeking 

 door handelsverkeer is en wordt te weeg gebragt. 

 Sumatra levert ons in dit opzigt verschillende tijd- 

 perken op. Bij de eerste komst der Europeanen was 

 de peper de hoofdtak van kultuur, die door de kust- 

 landen gedreven werd. Wij zien vervolgens de ka- 

 toenteelt tot eenige hoogte opgevoerd. Dan , de laatste 

 is bijna geheel vervallen en de eerstgenoemde plant 

 wordt, hoofdzakelijk in het noordelijke gedeelte van 

 het eiland, op den onvruchtbaren kiezelgrond ge- 

 bouwd. Boven dezen, voor den aanplanter geringe 

 maar zekere winst gevonden tak van nijverheid , wordt 

 in de meer vruchtbare streken de koffjj boom verkozen. 



6 



