72 



vloed uitoefent op het regeneratievermogen bij dieren en op 

 de orgaanvorming bij planten. Zoo zegt hij bijvoorbeeld met 

 betrekking tot de stukken, die midden uit het lichaam van 

 een Hyd ra gesneden worden ^) : «Leider bat weder Trem- 

 biey noch ii'gend ein anderer der sptiteren Untersucher darauf 

 geachtet, wie sich hierbij die raittlern Stücke in Bezug auf 

 ihr Vorder- und Hinterende verhalten. Doch ist nicht daran 

 zu zweifelen, dass dieselben so organisirt sind, dass an jenem 

 nur das neue Kopf-, an diesem das Schwanzstück erzeugt wird." 

 Later is door Marshall in zijn bovengenoemde verhande- 

 ling het bewijs geleverd, dat Vöchting hierin volkomen 

 juist heeft gezien. Zoo kan zich bijvoorbeeld uit een afgesne- 

 den tentakel van Hydra viridis gen nieuw individu vor- 

 men, steeds zet zich daarbij de wondvlakte vast en de mond- 

 opening ontstaat aan den top van den tentakel. 



Vöchting denkt, dat de hierbij werkzame krachten afkom- 

 stig zijn van het gansche orgaan of van het geheele organis- 

 me; dit is de leer van J. H a n s t e in en, met zekere wijzi- 

 ging ook van H. Spencer. Ik houd het voor waarschijnlijker, 

 dat zij zetelen in de onmiddelijke nabijheid van het 

 aangroeiende deel. 



Ten slotte moet ik hier nog vermelden, dat beroemde schrij- 

 vers, zooals Spencer, Darwin en Paget, naar het mij 

 toeschijnt met recht, het herstellingsvermogen van planten en 

 dieren vergelijken met de eigenschap van kristallen, om afge- 

 broken hoeken of kanten bij plaatsing in de moederloog door 

 middel van een versnelde afzetting van stof in de lichting van 

 het verloren deel, direct te reconstrueeren. 



Vraagt men zich af waarop het groote verschil tusschen 

 het herstellingsvermogen van planten en dieren eigenlijk kan 

 berusten, dan schijnt het mij nog niet mogelijk toe, daarop 

 een volduend antwoord te geven. De eerste indruk, welke een 



1) Ueber Organbildung im Pflanzenreich, ThL I, Bonn 1878, pag. 236. 



