73 



vergelijking tusschen de beide rijken in dit opzicht teweeg- 

 brengt, leidt tot het vermoeden, dat de relatieve hoeveelheid 

 van het in de cellen aanwezige protoplasma, hierbij een belang- 

 rijke factor moet zijn. De cellen der vegetatiepunten zijn bijna 

 geheel met protoplasma opgevuld en bezitten een sterk regene- 

 ratievermogen ; zij komen door deze beide kenmerken met de 

 meeste dierlijke weefsels overeen. Neemt het celsap sterk in 

 volumen toe en daardoor de betrekkelijke hoeveelheid van het 

 protoplasma af, dan wordt ook het herstellingsvermogen klei- 

 ner of gaat volledig verloren. 



Hoezeer er zeker eenige waarheid in deze opvatting gelegen 

 is, moet men toch niet uit 't oog verliezen dat vele feiten daar- 

 mede niet in overeenstemming zijn. Zoo bezitten volstrekt niet 

 alle dierlijke of plantencellen, die veel protoplasma (schijnen 

 te) bevatten, herstellingsvermogen. Daarentegen is bij de in- 

 directe regeneratie of de orgaanvorming in vele gevallen een 

 celweefsel betrokken, dat rijk aan celsap is. Bovendien zagen 

 wij, dat bij Vancheria, waarvan de celdraden een wijde 

 sapholte bezitten, een bijzonder groot herstellingsvermogen 

 beslaat. 



Zonder te willen ontkennen, dat vooi'loopig talrijke uitzonde- 

 ringen en onverklaarde feiten blijven bestaan, komt het mij 

 toch voor, dat de bovenstaande opmerkingen aanleiding kunnen 

 geven tot het opstellen van de volgende regels: Ten eerste; 

 het regeneratievermogen is des te grooter, naarmate het orga- 

 nisme lager staat in de systematische rangschikking. Ten 

 tweede; het regeneratievermogen is des te grooter, naarmate 

 het organisme en de beti'okken weefsels jonger zijn. Ten 

 derde; het regeneratievermogen van dierlijke weefsels is over 

 het algemeen grooter, dan dat van plantenweefsels; dit hangt 

 in sommige gevallen waarschijnlijk nauw samen met het feit, 

 dat in de meeste dierlijke cellen geen celsap voorkomt. Ten 

 vierde; de wijze waarop de regeneratie tot stand komt, stemt 

 in vele gevallen, misschien altijd, overeen met den embryona- 

 len ontwikkelingsgang van het betrokken orgaan. Ten vijfde; 



