83 



dat er bezwaar kan gemaakt worden tegen de volgende uit- 

 spraak van W. Hofmeister, waarin men de kiem terug- 

 vindt van het later door Sachs uitgewerkte denkbeeld der 

 »nicht cellulare Fflanzen". Hofmeister zegt namelijk : »Die 

 Ortsveranderung der Vegetationspunkte, die Wanderung des in 

 den Zeilen des Meristems eingeschlossenen Protoplasma halt in 

 ahnlicher Weise bestimmte Richtungen ein, wie die Gestalt- 

 anderung beweglicher Plasraodien, wie das Wachsthum von 

 Vaucherien" ^). 



Ik ging nu, bij mijn oorspronkelijke verklaring van de splij- 

 ting der vegetatiepunten bij mergkool, een stap verder : ik dacht 

 mij den protoplast van het gansche vegetatiepunt voorzien van 

 contractiliteit, en ik stelde mij voor, dat een overmatige groei 

 aanleiding zou kunnen geven tot zulk een sterke contractie, dat een 

 begin van fissie daarvan het gevolg was, in een woord ik dacht 

 mij het proces geheel gelijksoortig met de vrijwillige tweedee- 

 ling van lagere veelcellige dieren, bijvoorbeeld van Hydra 

 viridis, zoo als die onlangs weder door W. Marshall ^) 

 is beschreven. Of er werkelijk genoegzaam grond is om deze 

 verklaringswijze aan te nemen kan ik niet met zekerheid be- 

 slissen, vooreerst omdat het mij tot nu toe niet gelukte het 

 allereerste begin van 't splitsingproces waar te nemen, in de 

 tweede plaats omdat de splitsing meestal op zeer onregelmati- 

 ge wijze, in twee geheel ongelijke stukken tot stand komt, en 

 eindelijk omdat de weefselspanningen, welke beneden het ve- 

 getatiepunt feitelijk bestaan, mij voldoende toeschijnen om alle 

 door mij waargenomen phasen van het verscheuringsproces op 

 te helderen. Tot het bespreken van den invloed dier span- 

 ningen ga ik nu over. 



Onder de gewone omstandigheden nemen de stengels van 

 mergkool maanden achtereen gelijkmatig in dikte toe, en de 

 groei van het merg volgt daarbij de radiale uitzetting van den 



1) Die Lehre von der Pflanzenzelle, Leipzig 1867, pag. 128, in W.H of- 

 meister s Handbuch der physiologischen Botanik, Bd. I. Abt. I. 



2) Zeitschr. für wissensch. Zool. Bd. 31, Heft i, 1882, pag. 688, 



