84 



stengel zóó volkomen, dat er geen raergholte ontstaat. Neemt 

 echter de omvang zeer snel in afmeting toe, hetgeen vooral 

 door groote vochtigheid van den grond schijnt bevorderd te 

 worden, dan kan het zich voordoen dat de groei van het merg 

 niet langer gelijken tred houdt met dien van den stengel, en 

 daarvan is een inwendige weefselverscheuring het onvermijde- 

 lijk gevolg. In den zomer van 1882 was dit laatste op zoo 

 groote schaal het geval geweest, dat verreweg het meerendeel 

 der planten, welke ik in den herfst onderzocht, ook bij ge- 

 heel normaal uiterlijk aanzien, min of meer hol bleken te zijn. 



Aan een niet onaanzienlijk aantal exemplaren dezer holle 

 planten had de* storing van het evenwicht tusschen de weefsel- 

 spanningen, die in verschillende richtingen werken, nog boven- 

 dien aanleiding gegeven tot het ontstaan van open spleten in 

 den streek van den lengtegroei, die wijd genoeg waren om 

 door het midden van den stengel {sp Fig. 1) te kunnen 

 heenzien. Deze spleten zijn het, welke zich tot over de vege- 

 tatiepunten der eindknoppen van de hoofdstengels uitbreiden, 

 en aanleiding geven tot splijting en daardoor tot het ont- 

 staan van de in tweeën verdeelde planten. Aan sommige 

 koolplanten waar het proces der splijting pas was begonnen, 

 bevonden zich op 2 tot 10 c.M. beneden het vegetatiepunt 

 twee overlangsche spleten boven elkander. Naar het mij voor- 

 komt, zijn bij het ontstaan dezei' spleten verschillende krach- 

 ten werkzaam. 



Twee loodrecht op elkander gerichte spanningen heerschen 

 in den groeienden mergkoolstengel. Vooreerst een spanning in 

 radialen zin, welke voortvloeit uit het niet gelijken tred hou- 

 den tusschen tangentialen en radialen groei; deze spanning- 

 tracht den inhoud van de doorsnede te verkleinen ten opzichte 

 van den omtrek, en dus een cirkelvormige gedaante van de 

 stengeldoorsnede in een elliptische te veranderen, volgens het 

 principe dat de omtrek van den cirkel in verhouding tot den 

 inhoud een minimum is. Het feitelijke bestaan dezer spanning 

 volgt o. a. uit de halvemaanvormige gedaante, die de, aanvan- 



