'163 



knoppen op andere wijze, namelijk uit de basis van zijwortels, 

 worden gevormd. 



Ook bij twee verschillende variëteiten van B rassica ole- 

 r a c e a heb ik enkele individuen, onder een groot aantal nor- 

 maal blijvende exemplaren, wortelknoppen zien voortbrengen, 

 die uit lateraal callus ontsprongen, en wel bij planten, welke 

 na uitgetrokken te zijn op zoodanige wijze omgekeerd werden 

 geplant, dat zich het meerendeel van de bladen onder en het 

 raeerendeel der wortels boven den grond bevond. 



Behalve deze callusknoppen vond ik bij de roode kool jonge 

 wortelbeginsels (zijwortels van den tweeden rang) onder het 

 callus verscholen, die zich langzamerhand rood kleurden en 

 tegelijker tijd in knoppen schenen te veranderen (de spitsen 

 van de echte wortels mijner planten bleven zelfs in het licht 

 kleurloos, knoppen daarentegen werden steeds reeds zeer vroeg- 

 tijdig rood). Daar ik beneden zal aantoonen, dat deze merk- 

 viaardige vorm van metamorphose bij het ontstaan van wortel- 

 knoppen in andere gevallen werkelijk den hoofdrol speelt, zoo- 

 als bij Eumex Acetosella zonder twijfel, en waarschijn- 

 lijk eveneens bij H i p p o p h a e r h a ra n o i d e s en bij vele 

 andere planten bij welke de wortelknoppen zich op volkomen 

 overeenkomstige wijze als de zijwortels ontwikkelen, komt het 

 mij belangrijk voor hier ter plaatse alle bekende planten op 

 te geven, waarbij reeds vroeger een directe verandering van 

 ■een wortelspits in een blad- of bloemknop is waargenomen. 



Wat de Vaatcryptogamen betreft, is mij dienaangaan- 

 de het volgende bekend. 



Sachs ^) schijnt den overgang van wortelvegetatiepunten, in 

 knoppen bij de varen Platycerium Willingkii te 

 hebben waargenomen, hij treedt echter niet in nadere bijzon- 

 derheden. 



Bij Ophioglossum vulgatum berust de vermeerde- 

 ring der plant langs vegetatieven weg uitsluitend op de vorming 

 van wortelknoppen. Deze staan schijnbaar zijdelings op de wor- 



1) Vorlesungen über Pflanzenphysiologie, pag. 29, 1882. 



