170 



ming kan echter ook onmiddelijk uit de wortelschors geschieden. 

 In beide gevallen zijn het aanvankelijk alleen zeer oppervlakkig 

 gelegen cellagen, slechts door enkele kurkcellen van de buiten- 

 grens gescheiden, welke zich deelen. Het is merkwaardig, dat 

 de zijwortels, waarvan zooeven reeds werd gewaagd, even als 

 de knoppen bijna volkomen exogeen ontstaan ^). 



Aristolochia Clematitis heb ik aan een zeer nauw- 

 keurig onderzoek onderworpen. De wortelknoppen dezer soort 

 staan zonder bepaalde orde over de primaire wortelschors, welke 

 nimmer wordt afgeworpen, verstrooid. Meestal bevinden zich 

 eenige knoppen achter elkander, maar de daardoor gevormde 

 rijen beantwoorden volstrekt niet aan de rijen der zijwortels, 

 waarvan het getal, in overeenstemming met het aantal hout- 

 bundels in den moederwortel meestal 4 — 6 bedraagt. Zelfs zeer 

 oude wortels bezitten nog het vermogen om uit hun bruine of 

 zwarte oppervlakte knoppen voort te brengen. De eerste cel- 

 deelingen hebben daarbij plaats in het kurkmeristeen, dat onder 

 de dunne niet meer dan twee of drie cellagen dikke kurklaag 

 is gelegen. Bijna dezelfde opmerking welke boven ten aanzien 

 der zijwortels van Orobanche werd gemaakt, geldt ook 

 voor Aristolochia; ook hier neemt namelijk een belang- 

 rijk deel van -de primaire schors aan de vorming dezer zijwor- 

 tels deel, die dus niet, zooals dit bij de meeste andere planten 

 regel is, uitsluitend uit den centraalcylinder ontstaan. 



Ik ben overtuigd, dat de adventiefknoppen welke op de 

 »schorswortels" van Viscum album '■^) en van andere L o r a n- 

 t h a c e ë n, en verder op het zoogenoerad »Thallus" van de R a f f 1- 

 esiaceën en de Balanophoraceën voorkomen, zich 

 op geheel dezelfde wijze uit de peripherische cellagen der betrok- 

 ken organen ontwikkelen als bij Orobanche. Voor sommige 



1) Men vergelijke voor de éénjarige Orobanche speciosa, welke 

 op Vicia Faba parasiteert, L. Koch, Untersuchungen überdieEnt- 

 Avicklung der Orobanchen, Ber. d. d. bot. Ges., Bd. 1, 1883, pag. 200. 



2) Hartig, Lehrbuch der Baumkrankheiten, 1882, pag. 18. 



