92 



wortels verricht, hebben doen zien, dat zoowel de zouten der 

 eenwaardige als die der tweewaardige metalen, elk afzonderlijk 

 genomen, een giftige werking uitoefenen, die echter door een 

 bepaalde coticentratie der andere opgeheven kan worden. De 

 permeabiliteit van het protoplasma wordt erdoor beïnvloed op 

 een manier, die ik hier niet nader bespreken wil, maar het is een 

 feit, bodemproeven van Osterhout bevestigden dit, dat over- 

 maat van een van beide als gift werkt. Bij kuituur in een bepaalde 

 bodemsoort bleek toevoeging van CaCl2 schadelijk, toevoeging 

 van KCl oplossing niet, daar deze bodem reeds Calciumzouten 

 in overmaat bevatte. 



In ons geval van de brem vinden we, dat bij vergelijking van 

 het Land van Diepenhorst met de Middelduinen, het kalk- 

 gehalte van den bodem stijgt van 0,01 5% tot 0,90% dus+60x zoo 

 groot wordt; het gehalte aan Kalium en Natrium tezamen ge- 

 nomen stijgt bijna niet, in de Middelduinen was dit 0,08%, in 

 het Land van Diepenhorst 0,06%. De verhouding is dus zeer 

 sterk gewijzigd, zoodat tenminste voor een in dit opzicht 

 gevoelige plant als de brem, het evenwicht verbroken is. Voor 

 deze opvatting pleit ook, dat men kalkmijdende planten, zooals 

 de tamrne kastanje, op kalkrijken grond kweeken ketn, mits deze 

 van nature kalirijk is^) of er kali aan wordt toegevoegd. 



Schimper ^) heeft beweerd, dat kalk de opname van ijzer- 

 zouten hinderde en toevoeging van ijzerzoutoplossing aan kalk- 

 rijken grond de ontstane chlorose deed verdwijnen; door 

 anderen, zooals Sidorin^) is dit echter tegengesproken en ge- 

 weten aan de alkaliciteit der gebruikte voedingsoplossing. 



Voor Magnesium is door Loew*) betoogd, dat een bepaalde 

 verhouding van Calcium en Magnesium noodigis voor den goeden 



^) A. Dojarenko, Journ. f. experim. Landwirtschaft. 1903.— F. A.Wyatt 

 Journ. agr. research. 1916. 



^) Schimper, Pflanzengeographie. 1908. 



^) Sidorin, Bot. Centralblatt. 1918. 



*) O. Loew, Buil. Coll. Agric. Coll. Tokyo 1902. Die Lehre vom Kalk- 

 faktor. Berlin. 1914. 



