93 



groei van iedere plant; door Russische en Amerikaansche schrij- 

 vers op het gebied der landbouwscheikunde is dit echter tegen- 

 gesproken. Bi] de hier gebruikte methode van bodemonderzoek 

 vond ik in beide bodemsoorten slechts sporen Magnesium, een 

 oordeel m dezen wil ik dus nog niet geven. Wellicht zullen latere 

 proeven dit bepalen, waarbij ik trachten wil de brem te kweeken 

 op kalkrijker grond, waaraan verschillende zouten zijn toegevoegd. 

 Dit is echter een werk van langeren duur, voorloopig gaven water- 

 kulturen met boekweit mi] eveneens aanwi]zmgen, dat het anta- 

 gonisme der zouten van eenwaardige en tweewaardige metalen 

 een belangrijke rol speelt m het vraagstuk der kalkmijdende 

 planten. 



Op de kalkminnende of beter niet-kalkmijdende planten wil 

 ik hier niet ingaan. In verband met het bovenstaande zijn dit 

 planten, die bijzonder weinig gevoelig zijn voor de nadeelige 

 werking van het verbreken van het evenwicht tusschen een- en 

 tweewaardige metalen, en waarvoor de physische factoren van een 

 kalknjken bodem gunstig werken. 



Keeren wij nu tot onze beschouwing over den bodem terug. 

 Wat is dit geologisch gesproken voor een bodem, waarvan de 

 brem als het ware de indicator is ; wanneer en hoe is die gevormd? 

 Daarmee komen we aan de vraag der duinvorming op de Zuid- 

 hollandsche en Zeeuwsche eilanden. De oude opvatting van 

 Staring, ook nog in van Eeden's „Onkruid" en in Vuyck's 

 dissertatie gehuldigd, dat het voorkomen van Calluna en Erica 

 m de duinen zou wijzen op diluviale lagen vlak onder de op- 

 pervlakte, is verlaten. Het geologisch onderzoek, ook ter wille van 

 waterleidingen verricht, heeft gegevens geleverd, waaruit Lorié, 

 Molengraaff , Jeswiet e. a. de onjuistheid van dit voor- 

 komen van diluvium aan de oppervlakte (Texel uitgezonderd) 

 hebben aangetoond. Op Goeree ligt, zooals uit de dissertatie van 



