151 



Boursse Wils, 2 ex.), nog één ex. van Wassenaar (ex. herb. 

 Wttewaal of Reinwardt), Texel (leg. Dr. Vuyck Mei 1895, 

 geen typisch ex.) en Schiermonnikoog (leg. Holkema Juli 1867). 

 Deze laatste ex. zijn 7 in getal, maar zijn niet alle eender, de 

 nrs. 1, 2, 3 en 7 lijken ons O. incamata X latifolia?, de nrs. 4. 

 5 en 6 zouden O. latifolia dunensis kunnen zijn. Men houde in 

 het oog, dat het opplakken der Orchideeën pas eenige jaren ge- 

 leden geschied is, zoodat de ex. voor dien tijd soms wanhopig 

 door elkaar geraakt zijn. Holkema schreef op het etiket: „Zie 

 Reichenbach 59 en mijn dissertatie". In die dissertatie lezen 

 we op pag. 105 onder II Latifoliae incarnatae^): ,,bb. du- 

 nensis Reichb. t. a. p. pag. 59 tab. 164 D. XVI flg. 1 . Vlieland, 

 Schiermonnikoog. Aanm. Laatstgenoemde, zeer merkwaardige 

 var., (door Rchb. van de Wassenaarsche duinen vermeld p. 59), 

 die zeer groote overeenkomst heeft met de Incarnatae verae, 

 vond ik den 1 2 Mei nauwelijks in bloei, terwijl Orchis latifolia L. 

 aa. genuina in vollen bloei stond. Op de eilanden (in geheel 

 Nederland ?) vindt men de Incarnatae verae niet voor half Juni 

 in bloei; zij vormt dus ook in dit opzicht den overgang van de 

 Latifolia verae tot de Incarnatae verae." 



Bedoelde O. latifolia genuina van 12 Mei 1868 vonden wij 

 nog in Herb. Ned. Bot. Ver. als O. lagotis (die het echter niet 

 is) evenals een O. incamata van dien dag (met lange schutbladen 

 „verosimiliter monstruosa") maar de dunensis van Vlieland 

 schijnt in den grooten chaos zoekgeraakt. 



Zelf vonden wij de plant in zijn karakteristieken vorm nog 

 nooit ; wel verzamelden wij 3 Juni 1 903 en Juni 1 904 te Hoek van 

 Holland ex., die pas het allereerste begin van bloei vertoonden, 

 en die wel tot deze var. kunnen behooren, als men de diagnose 

 wat ruim neemt: de aar is n. 1. te veel- en te dichtbloemig (Herb. 

 J. en W. no. 143—145 en 146—150). 



Het komt ons ten slotte voor, afgaande op het weinige oude, 

 gedroogde en niet altijd typische materiaal, dat de Orchis lati- 



^) Holkema heeft dus de drukfout niet verbeterd! 



