162 



[S sudetica Poch.! MSS. in herb. soc. Ratisb.! Bovendien ook 

 nog: ? Orchis recurva Nyl. en ? O. curvifolia Nyl. 



VolgensReichenb. is het een alpenplant : „Est forma alpestris 

 hebetata." maar volgens Max Schulzein Nachtrag V p. 112 

 komen „annahernde Formen" ook op Usedom voor. Op plaat 56 

 der Icones is sudetica afgebeeld, op pi. 54 O. recurva en onderling 

 verschillen ze nog al. Sudetica is op de plaat zonder knol 1 5,5 cM. 

 lang, heeft bladen (van onderen af) van 3,5 bij 0,6; 4 bij zt 0,6; 

 2,3 bij it 0,3 en 1,5 bij it 0,2 cM. en een 5bloemige aar van 

 2,5 cM. De 2 bovenste bladen staan rechtop, de 2 onderste 

 zijn iets gekromd. 



Het Nederlandsche ex. van KokAnkersmit (Apeldoorn '53) 

 lijkt er niet veel op ; heeft meer afstaande, breedere en grootere 

 bladen, en lijkt meer op de O. recurva van pi. 54, waarvan we 

 ook niet veel weten. Aschers. en Gr. brengen deze laatste 

 onder hun O. Traunsteineri (s. 1.) p. 732 met de opmerking, dat 

 als Reichenb. gelijk heeft, dat O. maculata sudetica synoniem 

 is met O. recurva, in dat geval recurva ook in hun gebied voorkomt. 

 Wat de zaak niet gemakkelijker maakt, is, dat wij hebben op- 

 gemerkt, dat op heidegrond O. maculata vaak teruggekromde 

 onderste bladeren heeft (die niet breed en stomp zijn) en naar 

 boven langzaam in grootte afnemen. 



Het ex. uit ons herb. (No. 182, Ootmarsum 1905) vroeger als 

 sudeticus opgegeven, houden wij nu voor een vorm van helodes. 



De var. helodes beeldt Reichenbach af op pi. 54 naar een ex., 

 dat hij van Gnsebach zelf ontving, en dat heel weinig gelijkt 

 op wat wi] hier onder helodes verstaan; maar gelukkig hebben 

 we in herb. Nederl. Bot. Ver. enkele ex., door Reichenb. zelf 

 gedetermineerd, waaronder nog enkele met groote bloemen b. v. 

 Deventer, leg. Halbertsma (,,forma affinis, nimis grandiflora") 

 Vathorst bij Amersfoort, leg. Kraamwinkel (,,valde grandi- 

 flora"). Het voornaamste kenmerk zijn de smalle, spitse, onderste 

 bladeren, de dunne spoor en de slanke habitus, hoewel geen 

 scherpe grens te trekken is. De vorm Meyeri is in het herb. 

 Nederl. Bot. Ver. ook aanwezig, gedetermineerd door Reichen- 



