177 



Een later bloeiende vorm wordt veelal onderscheiden als 

 var. serotina Franch. Syn.: E. serotina Lam. E. odontites f. 

 breüebractèata Prodr. E. odontites Duby. Bartsia odontites 

 Huds. B. serotina Bert. O. vulgaris Stev. O. rubra Lange, 

 O. rubra P serotina Coss. et Germ. O. serotina s. sp. serotina 

 Hayek. 



Zij onderscheidt zich door zeer I^orte onderste intemodiën 

 (korter dan de stengelbladen, terwijl die bij den zomervorm 

 vaak evenlang als de stengelbladen zijn). Tusschen het bovenste 

 paar zijtakken en de bloeiwijze bevinden zich vaak twee tot drie 

 (zelden meer) paren bladen, die geen bloemen in de oksels 

 dragen, terwijl deze bij den zomervorm ontbreken of er hoog- 

 stens één paar voorkomt. De stengelbladen zijn naar den voet 

 versmald (bij den zomervorm aan den voet breed afgerond). 

 Schutbladen korter dan de bloemen (voornamelijk de bovenste) 

 (bij den zomervorm alle schutbladen vaak beduidend langer 

 dan de bloemen). Bloeitijd Augustus — October. 



Zoo op papier ziet deze onderscheiding er heel aardig uit, 

 maar als men herbarium- of levend materiaal er aan gaat toetsen, 

 dan blijkt het niet zoo eenvoudig te zijn. Het aantal exemplaren, 

 dat men dan in handen krijgt, waarvan niet met zekerheid uit- 

 gemaakt kan worden, of zij tot den zomer- of tot den herfst- 

 vorm behooren, is zeker even groot, als dat, waarvan dit wel 

 geschieden kan. Het is gewoonlijk met de kenmerken een kwestie 

 van meer of minder. Ook het samenvallen van een deel van 

 den bloeitijd van beide vormen wijst er reeds op, dat de over- 

 gang van den typischen zomervorm tot typische serotina een 

 uitermate geleidelijke is. De scheiding in twee soorten, zooals 

 die zich bij E. litoralis en E. odontites en elders voltrokken heeft, 

 IS binnen de grenzen van E. odontites niet tot stand gekomen. 

 De tusschenvormen zijn hier niet verdwenen. De natuur 

 levert, als zoo vaak, de geheele aaneengesloten reeks van ver- 

 schijningsvormen op, waarin niet dan willekeurig, dus on- 

 logisch, een grenslijn getrokken kan worden. 



Wat bovendien het onderzoek vaak uiterst bemoeilijkt, is 



Nederl. Kruidk. Archief. 1920. 12 



