67 



zwaartekracht op planten zijn meestal slechts met enkele objecten 

 verricht. Spreker bestudeerde nu dien invloed op een geheel ander 

 object, Pellia epiphylla Nees, een levermos. 



Na de winterrust strekken zich de steekjes, die de sporenkapsels 

 dragen, binnen enkele dagen van een paar m.M. tot 7 a 8 c.M. Eerst 

 veerden nu de factoren nagegaan, die deze strekking beheerschen; 

 de omzetting van zetmeel in suiker, de turgor en celwandverandering, 

 waardoor de steelcellen 30 x zoo groot worden. Het middelste deel 

 der stelen strekt zich 't eerst, de top en vooral de basis blijven m 

 Jengte toenemen. De groote periode, die hierbij optreedt, wordt 

 door de belichting verkort; in 't donker worden de stelen langer. 



Deze groeiende stelen zijn nu gevoelig voor eenzijdige belichting, 

 krommen zich naar de lichtbron. Spreker ging nu den invloed van 

 verschillende lichtenergiehoeveelheden op die kromming na. De 

 kleinste hoeveelheid, die een merkbare kromming teweeg brengt 

 bleek 400 M. K. S., dus veel meer dan bij haverkiemplanten. De ex- 

 perimenteele reactietijd was in sterke mate van de hoeveelheid 

 energie afhankelijk, bij 400 M. K. Sekunden reageerden de planten 

 na 150 minuten; bij 15 millioen M. K. S. na 15 min., in zonlicht 

 reeds na 5 — 7 minuten. 



Planten, die tevoren in 't donker gestaan hadden, waren veel 

 gevoeliger, welk stemmingsverschijnsel volgens de beschouwingen 

 van V. d. Sande Bakhuyzen werd verklaard. 



Aan deze krommingen ligt ten grondslag de fotogroeireactie van 

 Blaauw, dat is de primaire reactie, die alzijdige belichting op de 

 plant heeft. Met de horizontaalmikroskoop constateerde spreker 

 bij Pellia een groeivertraging, intredend na enkele minuten be- 

 lichting. Deze vertraging is bij eenzijdige belichting aan de voor- 

 zijde sterker dan aan de achterzijde, waar 't licht reeds geabsorbeerd 

 is; zoodoende treedt de bovengenoemde positieve kromming op. 



Van prikkelgeleiding bleek hier geen sprake, slechts de belichte 

 deelen krommen zich en het zijn ook hier blauwe lichtstralen, die de 

 reactie te weeg brengen. 



Ten slotte ging spreker de m.echanische zijde van de strekkings- 

 en krommingsprocessen na, toonde hoe verandering in de celwanden 



5* 



