76 



Door deze m-ethode van samenvatting van de resultaten van series 

 proeven, kon spreker o. a. ook van Chilisalpeter, boengkil, kalk- 

 stikstof en andere hulpmeststoffen de waarde voor de rietcultuur 

 nauwkeurig vaststellen, zoodat, toen tengevolge van den Europee- 

 schen oorlog op Java niet meer voldoende zwavelzure ammonia 

 voorhanden was, de suikercultuur zich met succes met de andere 

 stikstofmeststoffen heeft kunnen behelpen. 



Voor de proeven, waarin onderzocht wordt, welke gift zwavel- 

 zure ammonia optimaal is, kon deze methode van samenvatting niet 

 rechtstreeks gebruikt worden. Daar het Proefstation m 1918 reeds 

 over bijna 1500 van deze optimumproeven beschikte en deze 

 kwestie voor de cultuur van het hoogste belang was, ging spreker 

 bij dit onderwerp eenigszins anders te werk. Er kwamen bij ver- 

 werking dezer proeven voor de praktijk zeer belangrijke conclusies 

 te voorschijn, waarvan spreker slechts een enkele wil noemen. Men 

 nieende steeds, dat een te zware bemesting zich wel demonstreerde 

 door een hoog legerpercentage en streefde er voornamelijk naar 

 een hoog rietproduct te verkrijgen. Spreker vond, dat deze op- 

 vatting onjuist is. Door een bemesting boven het optimum, treedt 

 niet noodzakelijk legeren van het riet op; het rietproduct kan zelfs 

 laag worden, waarbij dan, doordat 't rendement zeer laag wordt, 

 weinig suiker verkregen wordt. De planter heeft dan, daar het net- 

 product laag is en geen legeren optreedt, de neiging nog zwaarder te 

 mesten. Het lage rendement schrijft hij dan aan klimatologische 

 invloeden toe. Spreker demonstreert dit met enkele curven. 



Deze optimum Z.A. curven zijn verkregen door m elk der proeven te 

 berekenen, welk percentage aan net en suiker door een gift van 

 1 , 2 of 3 pikol boven of onder het optimum meer of minder ont- 

 staat dan bi] de optimale bemesting. Daartoe waren meer dan 40000 

 berekeningen noodig; in Ned. Indië is een dergelijk onderzoek 

 zeer goed uitvoerbaar, daar men over voldoende rekenmachines 

 en goedkoop personeel ter bediening beschikt. 



Terwijl een bemesting boven het optimum niet steeds door 

 legeren van riet opvalt, kan omgekeerd op sommige gronden, waar 

 het onbemeste riet reeds totaal legert, een bemesting nog wel voor- 



