192 



meer driehoekige kleppen en de trossen zijn ongeveer tot op de 

 helft bebladerd. De plant van Rotterdam (nummer 2521) heeft een 

 gedrongen habitus, is zeer donkergroen en heeft breedere bladeren 

 en grootere bloemdekken dan gewoonlijk. Ze gelijkt daardoor wel 

 op de onder V vermelde planten. De plant van Dordrecht stond 

 zeer beschaduwd en had in verband daarmee een tenger uiterlijk 

 en dunne ongekroesde bladeren. Misschien is het door de gebrek- 

 kige belichting, dat de zijdelingsche knobbels op de bloemdekken 

 niet ontwikkeld zijn (nummer 3188 van mijn herbarium). 



Van de conclusies, die ik uit het voorafgaande meen te mogen 

 trekken, wil ik de voornaamste kort vermoeiden. 



De meeste afwijkende planten zijn waarschijnlijk niet echt 

 inlandsch.Zoo zijnde nummers IIÏ, V, VI, VII, IX en XIII a) en b) 

 zeer waarschijnlijk aangevoerd; X en XI kunnen door Rijn en Maas 

 zijn aangevoerd; VIII is een buitenlandsche plant. In ons land 

 varieert Rumex crispus dus maar weinig. Vergelijk de nummers I, 

 II, IV, X, XI, XII en XIII c). 



Verreweg de meeste afwijkingen zijn constant bij uitzaaien. De 

 hoogte der stengels is bovendien sterk afhankelijk van de vrucht- 

 baarheid van den grond; waarschijnlijk is ook de ontwikkeling der 

 knobbels niet geheel onafhankelijk van de omstandigheden. Terwijl 

 bijna alle zaaisels onderling verschillen, zijn de zaaisels ieder op 

 zichzelf gewoonlijk zeer eenvormig. Dit komt geheel overeen met 

 wat ik bij Polygonum vond, vooral bij Polygonum laf) atJii folium 

 (lit. 10 en 11). 



In de meest verschillende deelen zien we erfelijke variabiliteit. 

 Planten m.et bijzonder hooge stengels vermeldde ik onder VIII en 

 IX; van beide werden de stengels tot meer dan 2 meter hoog. 

 Parallele variatie vond ik bij Rumex domesticus (§ 4). Bijzonder 

 breede wortelbladeren kwamen voor bij V, VI, VII en VIII; meestal 

 waren de bladeren dan ook dieper hartvormig. Men kan dit beschou- 

 wen als een variabiliteit in de richting van Rimiex domesticus. 

 Nummer VIII overtrof echter in vorm der wortelbladeren verre de 



