194 



Belangrijk met het oog op de verwantschap is ook de variatie' in 

 de grootte van het bloemdek. Bi] ons is het rijpe bloemdek van 

 Rumex crispus gewoonlijk gemiddeld 4 millimeter (± 3 ': tr-^ 

 4^2 millimeter) lang (1). Planten met bloemdekken van gerr ;ileld 

 5 millimeter lengte zijn niet zeldzaam (II, XII), maar valk i toch 

 reeds op het eerste gezicht als grootbloemig op. Ook onder de' aan- 

 gevoerde planten komen er voor, die deze bloemgrootte bereiken 

 (IV, V, VI). De buitenlandsche plant van Valencia (VIII) a een 

 aangevoerde van Rotterdam (IX) en van Gorinchem (VI) hadden 

 zelfs vruchtkleppen van ongeveer 6 millimeter. Rumex crispus is 

 dus variabeler dan Rumex domesticus en fennicus. Bij Rumex 

 domesticus geeft Murbeck (lit. 24) voor de bloemdeklengte op: 

 „4/^ — 6 mm", bij Rumex fennicus (lit. 24 en 25): ,,3/4 — 5 mm" 

 Dit IS niet te verwonderen, daar het verspreidingsgebied van .'lumex 

 crispus ook veel grooter is dan dat van Rumex domest:':us en 

 Rumex fenmcus. 



Verder verschilt Rumex crispus van Rumex domesticus en 

 fennicus door de veel dikkere, veel minder vliezige vruchtkleppen. 

 Ook daarop vertoont Rumex crispus uitzonderingen. De '1 anten 

 onder XII hadden opvallend dunvliezige bloemdekken. 



Ten slotte vond ik ook verschillen in kleur. Rumex c/ispus 

 heeft een karakteristieke hardgroene kleur, die soms een weinig 

 blauwachtig schijnt. Bijzonder donkergroene planten waren die 

 onder V, VI en XI; eenigszins zeegroen was VII; bijzonder 'acht- 

 groen was X. Misschien is de zacht-rose kleur van deze pla-^t het 

 gevolg van den bijzonder lichtgroenen ondergrond, waarop de dho- 

 cyaankleunng natuurlijk anders uitkomt. Rumex domestici.'s en de 

 Gonnchemsche planten van Rumex fennicus toonden mij de kleur, 

 die kenmerkend is voor Rumex crispus. De planten van Rumex 

 fennicus, die ik kweekte uit vruchten van botanische tuinen, hadden 

 daarentegen bruinachtig-groen loof. 



Als laatste conclusie moet ik evenwel uitdrukkelijk vermelden, 

 dat ik al deze afwijkingen nooit zóó vereenigd vond, dat ik bi] goed 

 ontwikkelde planten twijfelde of ik Rumex crispus voorhad. Ik 

 wil dus allerminst beweren, dat Rumex crispus, fennicus en do- 



