198 



hadden paarse nerven. Bij het vruchtzetten bleek, dat het 

 overigens gewone Rumex sanguineus was (zie de nummers 2533 en 

 2632 van mijn herbarium). In 1915 leefde nog één plant. Deze ver- 

 toonde dien zomer weer dezelfde eigenaardigheden. Datzelfde 

 jaar vond de Heer L. J. Toxopeus Lij Aerdenhout Rumex- 

 rozetten als die van bovengenoemde planten, die hij m mijn tuin 

 gezien had en bracht er een voor mij mee. Deze plant heeft dat jaar 

 bij mij in den tuin gebloeid, maar werd ernstig aangevreten door 

 insecten. In 1919 vond ik deze variëteit zelf in groote hoeveelheden 

 in het bosch van Huize Vogelenzang te Vogelenzang (nummer 3210 

 van mijn herbarium). In het herbarium van de Nederlandsche 

 Botanische Vereeniging vond ik goed herkenbare exemplaren van 

 Nijmegen, Noordhelde, Utrecht, Overveen, Vogelenzang. Cornjum, 

 Goes en Abeele. Toch kunnen we zeggen dat deze variëteit bij onS 

 zeldzaam is. 



p Het bii ons gewone t^'pe van Rumex sanguineus mist de paarse 

 kleurstof in bladeren en bladstelen geheel, maar is op verschillende 

 standplaatsen zeer verschillend van uiterlijk, zóó verschillend, dat deze 



vormen gemakkelijk voor belangrijke ondersoorten kunnen worden 



» 



aangezien. 



Wanneer Rumex sanguineus namelijk onder bcomen, op zeer 

 beschaduwde plaatsen groeit, is ze geheel groen of zijn hoogstens 

 de witte knobbels een weinig roodachtig aangeloopen; de bladeren 

 zijn dan groot, dun en vlak, de takken staan schuin uit en de pluim 

 is zeer los. Groeit ze daarentegen op zonnige plaatsen, dan zijn 

 de bladeren kleiner, harder en aan den rand een weinig gekroesd; 

 de pluim is dichter en smaller, doordat de takken rechtop staan en 

 is geheel donkerrood gekleurd. Bij nauwkeurig waarnemen in de 

 vrije natuur blijkt het verband tusschen deze verschillen en de om- 

 standigheden zeer duidelijk. In het voorjaar van 1911 plantte ik 

 wortels van Rumex sanguineus, die afkomstig waren van een 

 plaats, waar slechts de schaduwvorm groeide, in mijn tuin op een 

 zonnige plaats. De reeds aanwezige wortelbladeren verdorden en 

 de nieuwe bladeren werden kleiner en harder, de bloeiwijze werd 

 geheel donkerrood. In 1912 zaaide ik vruchten van den schaduw- 



