208 



niet eens het uiterste in deze richting. Nog duidelijker zijn mijn 

 exemplaren van de Dongjumerpoort bij Franeker (nummer 3220 

 van mijn herbarium). Overeenkomstige planten kende Vo n 

 Uechtritz reeds, waar hij spreekt over „eine zur namlichen Abart 

 gehorende Form mit typisch verlangerten Spitzen der Klappen, aber 

 weit sparlicheren und dabei sehr unglelchen Zahnen." Hiertegen- 

 over staan exemplaren met buitengewoon weinig uitgetrokken top, 

 zooals ik aangevoerd vond bij Rotterdam (nummer 377 van mijn 

 herbarium) en zooals Kloos ze aantrof bi] Wormerveer (nummer 

 3223). Deze zijn zoo opvallend afwijkend van onze RumexFriesii 

 dat ze op het eerste gezicht even aan Rumex odontocarpus doen 

 denken. Dergelijke exemplaren beschrijft Von Uechtritz ook 

 reeds van Ober-Mais bij Meran (zie hierboven het citaat). Rumex 

 Friesit vertoont dus evenals Rumex Silvester in ons land minstens 

 drie locale variëteiten, maar ik heb er geen nut m gezien ze te be- 

 noemen, aangezien ze mij nog te oppervlakkig bekend zijn en mij 

 omtrent hun begrenzing zoo goed als mets bekend is. 



Variëteiten volgens het aantal knobbels. Ook in het aantal knob- 

 bels komt bij Rumex obtusifolius variatie voor, maar alleen bij 

 Rum,ex Friesü. Verreweg de meeste planten van deze ondersoort 

 hebben alleen een knobbel op de voorste vruchtklep. Een enkele 

 maal vindt men ook planten met drie knobbels op de bloemdekken, 

 die overigens echte Rumex Friesü zijn. Op plaatsen waar Rumex 

 Friesü en Rumex Silvester dooreen groeien, kunnen dit splitsings- 

 producten zijn van bastaarden, maar op plaatsen, waar Rumex 

 Silvester niet voorkomt, moet het of een constante variëteit zijn, óf 

 een omstandigheidsvorm, zooals Henrard die beschrijft van Rumex 

 domesticus en Rumex hyhridus (lit. 19). 



Conspectus subspecierum et varietatum in Hollandia repertarum. 



1. Rtmiex Friesü Gr en i er. Valvae perigonii fructiferi 3 — 6 miUim. 



longae, utrinque dentibus ccmpluribus, 1 — 4 millim. longis or- 



natae. Ubique in Hollandia. (Vide pag. 215, tab. I, ie. 1 — 4) 



«. Rumex leptanthes De Bruyn. Valvae „in apicem longissi- 



mum integerrimum productae" ima basi „utrinque longe 



setaceo-dentatae". Rara in Hollandia. (Tab. I ie. 1) 



