211 



plant. De planten schijnen er echter met van te sterven en kunnen 

 jaren achter een het verschijnsel in gelijke mate vertoonen. Ik nam 

 dit waar bij planten van Rumex Areschougn (crispus x paluster) 

 in mijn tuin. Zulke zieke planten kunnen door hun onvruchtbaar- 

 heid den beginner aan bastaarden doen denken. De plant, die Jansen 

 en Wachter (lit. 20) noemen op bladzijde 109 als nummer 4915 

 li zeker een ten deele zieke plant. 



Tusschenvormen. Waar bij ons Rumex Friesii en Silvester sedert 

 langen tijd dooreen groeien, zcoals ik meerdere jaren waarnam op 

 een vaak door de Nieuwe Maas overstroomd stuk grasgrond aan de 

 Oostmaaslaan te Rotterdam, zijn tusschenvormen van allerlei aard 

 algemeener dan de zuivere ondersoorten. In den regel echter zijn 

 bij ons de ondersoorten scherp gescheiden. Dit schijnt niet overal 

 het geval te zijn. Immers Murbeck zegt voor Skandinavië en Fin- 

 land (lit. 24) zeer beslist „Die Varietaten silvestris und agrestis sind 

 in ihrei ausgepragten Form weniger gemein als die Zwischenformen, 

 die sie verbinden, in den meisten Provinzen aber beobachtet." Voor 

 dergelijke menggebieden is de indeeling van Haussknecht (ht. 17) 

 misschien bruikbaar, bij ons echter niet. 



Zaaiproeven. Beide ondersoorten heb ik meermalen gekweekt en 

 constant bevonden. Bij deze zaaiproeven bleek zeer duidelijk, dat 

 ze in blad niet verschillen. Beide ondersoorten vormen eei;st stompe, 

 later spitsere wort el blader en. Ook in de grootte der bladeren zag ik 

 geen verschil. De beide ondersoorten vertoonen overeenkomstige 

 variatie in habitus. 



In 1920 zaaide ik een flinke hoeveelheid vruchten van de boven- 

 genoemde plant van Rumex Silvester a van Zwolle (nummer 324 van 

 mijn herbarium). Er kiemde veel van, ik verspeende 25 kiemplanten^ 

 3 stierven, 22 groeiden op tot normale obtusifolius-rozetten. Later 

 had ik slechts plaats om 5 planten zich verder te laten ontwikkelen. 

 In 1921 hebben deze planten gebloeid en vrucht gedragen. Ze waren 

 onderling zeer gelijkend en echte Rumex silvester. De bloemdekken 

 waren iets langer dan bij de stamplant, meest 4 millimeter, soms 

 5 millimeter lang, hetgeen ongetwijfeld in verband staat met de 

 forsche ontwikkeling der planten en met den zeer vruchtbaren tuin- 



14* 



