214 



Amstelveenschen weg en bemerkte toen, dat daar de meeste Rumex 

 ohtusijolius het verschijnsel min of meer vertoonde, de grootste 

 rozetten het mmst. Een goede, kleine rozet nam ik mee voor mijn 

 herbarium (nummer 3927). Niet lang daarna maakte de Heer Tc xo- 

 peus mij erop opmerkzaam, dat alle Rumsx ohtusijolius langs het 

 Wertheimpark te Amsterdam (tegenover den Hortus Botanicus) min 

 of meer vioolvormig was. Deze vindplaats heb ik in het oog ge- 

 houden. In den zomer van 1920 werden de planten daar alle nor- 

 maal en bleken bij het vruchtzetten Rumex Friesii te zijn. In den 

 volgenden winter kwamen de vioolvormige bladeren weer te voor- 

 schijn en ze waren het talrijkst en het mooist tegen het voer jaar 

 van 1921. Daarna kwamen weer de groote, normale bladeren en 

 nu, in het najaar van 1921, vertoonen de planten weer vioolvormige 

 bladeren (nummer 3928van mijn herbarium). Deze feiten toonen, dat 

 de door mij gevonden Rumex ohtusijolius pandurijolius de typische 

 bladeren alleen van het najaar tot het voorjaar vertoont, als de plant niet 

 bloeit en niet forsch ontwikkeld is. Ook blijkt, dat deze variëteit aan 

 den Oost- en Zuidoostkant van Amsterdam verspreid is. Het is met 

 waarschijnlijk, dat zij op aide vindplaatsen onafhankelijk van elkaar zou 

 zijn aangevoerd. Ook is een verspreiding binnen de stad (Oosterpark, 

 Wertheimpark) onwaarschijnlijk. Waarschijnlijk groeidedeze variëteit 

 daar dus reeds, toen het Wertheimpark nog buiten de stad lag, en 

 dat is zeker al heei wat jaren geleden. Men zie Plaat I, figuur 5 en 6. 

 Een overeenkomstig verschimsel merkteKloos op bij Rumex pul' 

 cher (Ut. 21). Hij schrijft over deze soort het volgende: ,,0ok onze 

 exemplaren hadden, toen wij ze vonden, geen vioolvormige bladen. 



Plaat I, Rtunex oHusifolius. 



1. Vruchtdragend bloemdek van Rumex Friesii leptanthes, van voren gezien, 

 5 X vergroot. 



2. Vruchtdragend bloemdek van Rumex, Friesii 6, van voren gezien, 5 X vergroot. 



3. Vruchtdragend bloemdek van Rumex Friesii p, van achteren gezien, 5 X vergroot. 



4. Vruchtdragend bloemdek van Rumex Friesii y, van voren gezien, 5 X vergroot. 

 5 en 6. Wortelbladeren van Rnmex Friesii pandunfolius, i/o van de ware grootte. 



7. Vruchtdragend bloemdek van Rnmex silvester a, van voren gezien, 5 X vergroot. 

 (De streep over den knobbel was op de oorspronkelijke teekening niet aan- 

 wezig, maar is bii de reproductie ontstaan.) 



8. Vruchtdragend bloemdek van Rnmex silvester fi, van voren gezien, 5 X vergroot. 



9. Vruchtdragend bloemd ek xanRutnex silzester y, van voren gezien, 5 X vergroot. 



