93 



Leonurus Cardiaca L. In de „Flora des N. O. deutschen 

 Flachlandes" van Ascherson en Graebner b. v. 

 worden drie vormen onderscheiden: 1) stengel alleen 

 aan de kanten behaard, bladeren van onderen spaar- 

 zaam behaard : var. glaber Abrom. et Scholtz; 

 2) stengel en bladen kort behaard : type ; 3) stengel 

 en bladen dichtwollig : var. villosa D e s f. Aldus heeft 

 V. de vormen ook in Pr. onderscheiden. Bij onderzoek 

 van veel gedroogd materiaal loopt echter een begrensde 

 onderscheiding tusschen 1) en 2) spaak; en bij onder- 

 zoek van levende planten kan men 1) en 2) steeds 

 bijeen vinden. Tot eenzelfde resultaat is ook de 

 Wever gekomen (Lijst IX). Levend zag ik nooit 3) 

 bij een der anderen, en in h. N. B. V. lijken mij ook 

 geen tusschen vormen aanwezig. 



Voor Nederland ben ik nu tot de volgende ver- 

 deeling gekomen: 1) + 2) ssp. Cardiaca (L.) op een 

 puinstorting bij Doorwerth 1917 v. S. (h., h, N. B. V.); 

 aanvoerterrein aan den Westervoortschen dijk bij 

 Arnhem 1918! Als uitersten kalen vorm kan men dan 

 een f. glaber (A. et S.) onderscheiden. — 3) ssp. villosa 

 (Desf.) bosch bij Doorwerth 1877 Kobus (h. N. B. 

 V. !) ; Velp, in mijn tuin langs den Arnhemschen 

 Straatweg 1916 v. S. (h.), één ex. op vruchtbaren grond, 

 hetwelk met zéér veel stengels 2,5 M. hoog werd. 

 Trouwens villosa is in het algemeen veel krachtiger 

 dan ssp. Cardiaca. — zonder opgave van vorm : 

 Doorwerth 1883 Hein si us (Pr.), 1903 V. (PI.). 

 Scutellaria galericulata L. Buiten het hoogterras vrij 

 algemeen!; Beekhuizen 1917 v. S. (h.); Rijnoever bij 

 Hulkestein 1922 v. S. (h.); Doorwerth 1898 D. Bol ten 

 (h. L. B.!); Pr.; N. K. A. 1904 p. 82; PI. Er worden 

 twee vormen onderscheiden : var. vulgaris M u t e 1, 

 stengel, bladen en kelk kaal ; var. pubescens M u t e 1, 

 plant kort behaard. Kale vormen lijken mij in Nederland 



Nederl. Kruidk. Archief 1922. 7 



