98 



over dit onderwerp, die later nog verdere toevoegingen 

 verkreeg in het Botanisch Jaarboek (Eenige waarnemingen 

 en beschouwingen over de bestuiving van bloemen der 

 Nederlandsche flora door insecten, Bot. Jaarb. IV, p. 54), 

 in welk tijdschrift door Mac L e o d zelf en op zijn aan- 

 dringen door vele anderen het onderwerp herhaaldelijk 

 behandeld werd. Het is te begrijpen, dat toen men een- 

 maal door verschillende onderzoekingen op zeer uiteen- 

 loopende plaatsen tot overeenstemmende resultaten kwam, 

 men het onderwerp als uitgeput beschouwde en zijn aan- 

 dacht aan andere onderzoekingen schonk. 



Wanneer ik thans een oogenblik wensch stil te staan 

 bij de betrekkingen, die er heerschen tusschen onze inland- 

 sche bloemen en de in ons land voorkomende hommels, 

 vind ik daarvoor een verontschuldiging in het feit, dat ik 

 door toevallige omstandigheden de laatste jaren een vrij 

 nauwkeurige kennis heb verkregen omtrent onze hommel- 

 soorten, zoowel de echte als de koekoekhommels, zoodat 

 ik het voordeel geniet direct de juiste soorten te kunnen 

 herkennen en derhalve geen vreemde hulp noodig heb 

 gehad om óf de bloemen óf de hommels te determineeren. 

 Waar ik nu door een vrij uitgebreide verzameling van 

 hommels, waarbij ik steeds het bloemenbezoek, indien dit 

 plaats vond, heb aangeteekend en de gegevens, die ik door 

 anderen heb verkregen of uit literatuur heb kunnen ver- 

 zamelen, een vrij omvangrijk materiaal bijeen heb, is bij 

 mij de vraag gerezen, welke betrekkingen bestaan er 

 tusschen onze hommels en onze flora? 



Ten einde het overzicht zoo algemeen mogelijk te doen 

 zijn, volgt hier de lijst van bloemen, 137 soorten, door de 

 verschillende soorten van inlandsche hommels bezocht, met 

 uitzondering van Bombus confusus, die ik in te gering 

 aantal exemplaren heb waargenomen. Een aantal van 739 

 waarnemingen meende ik groot genoeg, om er eenige 

 verhoudingsgetallen uit te mogen afleiden. 



