124 



en Psithyri trachten aan te toonen, zoo rest nog de vraag 

 te beantwoorden, welk verschil in gedrag valt waar te 

 nemen tusschen de drie vormen der echte hommels in 

 dit opzicht en tusschen wijfjes en mannetjes der Psithyri? 

 Daarvoor zijn in reeksen VIII — X het aantal bloembezoeken 

 per honderd van elk der drie Bombus-vormen aan ieder 

 der bloemgroepen opgeteekend en evenzoo in XI^ — XII 

 die der Psithyrus-wijfjes en mannetjes afzonderlijk. De in 

 deze tabel gegeven cijfers behoeven wel geen nadere ver- 

 klaring ; ieder lezer kan zelf de besluiten trekken uit de 

 aldaar berekende getallen. Men ziet, om slechts op een 

 der feiten te wijzen, een constante verschuiving naar links, 

 d. w. z. een grooter bezoek aan bloemgezelschappen en 

 aan gewone bloemen met verborgen honig van de echte 

 hommels tot de Psithyri, evenzoo van de wijfjes via de 

 werksters naar de mannetjes, zoodat die verschuiving haar 

 grootste waarde krijgt bij de Psithyrus-mannetjes in reeks XII. 



Ter vergelijking van de hier gevonden waarden bestaan 

 niet veel gegevens, omdat de hommels bijna nimmer af- 

 zonderlijk in de bloemenbiologische statistieken voorkomen. 



Wel zijn zoodanige becijferingen gemaakt of af te leiden 

 uit de gegevens omtrent langtongige bijen in het algemeen. 

 Ik geef van deze de volgende ter vergelijking met mijne 

 uitkomsten : 



A AB 



1. Alpen ^) 1.3 3.1 



2. Pyrenaeen .... 0.4 1.7 



3. Vlaanderen . . . .1.3 4.6 



4. Dorrefjeld .... 4.5 4.5 



5. Nederland (hommels) 1.5 2. 18. 33.5 38 1.5 3.5 1.5 



B B' H 



V 



W P 



13.5 25.3 50 



4.4 



^ 2.3 



5.4 28 61 



1.4 



- 2. 



8. 25 58.3 



1.- 



^ 2.3 



16.4 20.9 46.3 



7.4 



0.0 



^) Deze gegevens zijn ontleend aan Mac Leod in diens overzicht 

 van H. M ü 1 1 e r — Alpenblumen en van E. Loew, Plantentuin Berlijn, 

 zie Bot. Jaarb. I. p. 44; 2 uit Mac Leod, Pyreneeënbloemen. ibid III, 

 p. 442 ; 3 Mac Leod, Over de bevruchting der bloemen in het Kem- 

 pisch gedeelte van Vlaanderen, ibid. VI, p. 423 en 4 naar Lindman 

 in E. Loew, Bliitenbiologische Floristiek, p. 95. 



