133 



Men vindt hier Ps. barbutellus vrij hoog verdwaald tusschen 

 de echte hommels, omgekeerd B. Helferanus een zeer lage 

 plaats innemen tusschen de koekoekhommels. Ik kom 

 aanstonds nog op deze lijst terug. Volgens de correctie 

 door Mac. L e o d voorgesteld n.l. de grafische voorstellingen, 

 waaruit blijken de meer of mindere afkeer of voorliefde voor 

 bepaalde bloemgroepen, zouden het eigenlijk de bloemgezel- 

 schappen zijn, die in het bijzonder als hommelbloemen zouden 

 optreden. Nemen wij echter de deze rubriek bezoekende 

 hommels in volgorde van het percentage hunner bezoeken 

 (dus aan groep B), dan krijgen we Tabel VII, waarbij al 

 evenmin op groote gelijkmatigheid in hun bezoek besloten 

 kan worden. Deze volgorde is niet de omgekeerde van die 

 in Tabel VI ; we vinden bovenaan Helferanus, die zich 

 hier nog buiten het kader der Psithyri heeft opgewerkt, 

 geheel onderaan scrimshiranus, we vinden Ps. barbutellus 

 weer onder de echte hommels, doch nu komt ook Ps. 

 quadricolor dicht in zijn buurt voor. 



Het scheen mij van belang toe om in cijfers uitdrukking 

 te vinden, hoe bij de verschillende soorten zich de wijfjes, 

 werksters en mannetjes ieder afzonderlijk gedroegen. Wel 

 hebben wij in Tabel IV reeds het verschil in het gedrag 

 der geslachten bij alle hommel- en Psithyrus-soorten ge- 

 zamenlijk opgegeven, het blijft echter de vraag of bij enkele 

 soorten geen verschillen voorkomen. Zie Tabel VIII, waarbij 

 voor iedere soort in de eerste reeks nog eens de cijfers 

 van Tabel V herhaald zijn. Algemeen zien we de 2 een 

 hoog getal aanwijzen in de kolom H, welk getal bij de 

 daarbij behoorende ? nu en dan zelfs nog grooter wordt, 

 doch bij de cf vrij algemeen daalt, om het percentage van 

 kolom B', soms ook nog dat van B te verhoogen. B. hyp- 

 norum schijnt als wijfje alle bijenbloemen te versmaden, 

 die ook slechts matig door de andere geslachten bezocht 

 worden. Evenzoo neemt B. scrimshiranus eene afwijkende 

 houding aan. Het is mogelijk, dat hier toeval in het spel 



