144 



men zelf nagaan in de talrijke tabellen over bloemenbezoek 

 door de verschillende geslachten, soorten en sexen. De 

 voorstelling als zoude er een correlatie bestaan tusschen 

 lengte van het zuigapparaat en de meer of mindere diepte, 

 waarop de honig geborgen is, bestaat volgens mijn waar- 

 nemingen niet. 



Daar men niet kan twijfelen aan de juistheid van door 

 anderen gedane nasporingen, moet derhalve de oorzaak 

 van die verschillen elders gezocht worden. In hoofdzaak 

 ligt het verschil in uitkomst, omdat men hier niet te doen 

 heeft als bij een rekenkundig vraagstuk met doode getallen, 

 doch met levende individuen. De vorm van de bloemen, 

 waarschijnlijk ontstaan door wisselwerking tusschen planten 

 en dieren, speciaal insekten, mag men als vrij konstant 

 beschouwen, afgezien dan van kleinere variaties in de 

 grootte der bloemen of de diepte, waarop de honig te 

 verkrijgen is. Alle bloemen, wier honig 6 mM. diep ligt 

 of nog dieper, zijn alleen ten profijte van langtongige bijen, 

 voornamelijk honigbijen en hommels. Hier echter hebben 

 we met levende wezens te maken, die niet zulke gewoonte- 

 dieren zijn als waarvoor men ze weleens beschrijft. Vooral 

 de hommels, die een veel zelfstandiger bestaan voeren dan 

 de eigenlijke bijen, geven herhaaldelijk bewijzen van wei- 

 overlegde handelingen. In een kruidkundig tijdschrift wil 

 ik over deze dieren niet veel zeggen; slechts een paar 

 opmerkingen. De door verscheiden waarnemers gedane 

 aanteekeningen zijn dikwijls onvolledig. Dikwijls werden de 

 bloembezoeken aangeteekend in de zomermaanden, terwijl 

 de hommels reeds in Maart hun werkzaamheden beginnen. 

 In het voorjaar van 1922 nam ik ze op wilgenkatjes waar 

 op dagen, wanneer tusschen heftige hagel- en sneeuwbuien 

 de zon eenigen tijd had geschenen, dus op tijden, waarop 

 weinig entomologen op vangst zullen gaan. In datzelfde 

 ongunstige voorjaar zag ik op de zeldzame zonnige dagen 

 de wilgenkatjes door duizenden honigbijen bezocht, eerst 



